Παρασκευή, 14 Αυγούστου 2015

Η Παναγία στην ορθόδοξη υμνογραφία

Από τη βυζαντινή εικόνα της Παναγίας Αγιοσορίτισσας
''Νενίκηνται της φύσεως οι όροι εν σοι, Παρθένε άχραντε!'' ψάλλει ο ο υμνογράφος στην καταβασία της ενάτης ωδής του Δεκαπενταύγουστου, δείχνοντας τον θαυμασμό του για το πρόσωπο της Παναγίας που δεσπόζει όλο το χρόνο στο χριστιανικό εορτολόγιο, αλλά η λατρεία της κορυφώνεται στην καρδιά του καλοκαιριού, καθώς κλείνει το εκκλησιαστικό έτος κι όλος ο ελληνισμός σε θάλασσες και σε στεριές, σε μοναστήρια και ξωκλήσια, σε βουνά και λαγκάδια τιμά τη Θεοτόκο, απορώντας πως γίνεται η πηγή της ζωής να ''τίθεται εν μνημείω'',  αυτήν που αποτέλεσε ''θρόνον χερουβικόν'' για τη γέννηση του Ιησού, αυτήν που έγινε ''λίθος αχειρότμητος, ακρογωνιαίος, εξ αλαξεύτου...'' απ όπου ' ...ετμήθη Χριστός!'', αυτήν που ανήγγειλε στον προφήτη Ησαΐα ότι μπορεί να χορεύει πια γιατί η ελπίδα ξαναγεννήθηκε, καθώς ''...η παρθένος έτεκε υιόν τον Εμμανουήλ, Ανατολή το όνομα αυτού!'', αυτήν που την κάλεσε  πάλι ο  υμνογράφος  στο άλλο κοσμοϊστορικό γεγονός της ανάστασης ''... συ δε αγνή τέρπου θεοτόκε εν τη εγέρσει του τόκου σου!''.

Πραγματικά η Θεοτόκος αποτέλεσε ίσως τη σπουδαιότερη πηγή έμπνευσης για όλους τους ποιητές, τους υμνωδούς και τους μελωδούς της χριστιανοσύνης, η ''ευλογημένη εν γυναιξί'' παρηγόρησε για χιλιάδες χρόνια αμέτρητους πονεμένους,  ενώ  άπειροι πιστοί επικαλέστηκαν την μεσολάβηση της, τη στοργή της, την κατανόηση, τη γλυκύτητα, τη μητρική της φύση,το έλεός της, την προσήνεια για όλα τα βαριά κι ασήκωτα κρίματα που έσερναν. Μανάδες με τον πόνο των ετοιμοθάνατων παιδιών τους δάκρυσαν, βλέποντας την κάτω από τον σταυρό να θρηνεί τον μοναδικό της γιο, σ' αυτήν θα προσφύγει κάποιος ''...εν κινδύνοις και θλίψεσιν'', όταν όλες οι ελπίδες  του έχουν σβήσει, είναι  η άβυσσος της ευσπλαχνίας, ''των χειμαζομένων η γαλήνη'', η μεσίτρια κάθε κατατρεγμένου, κάθε απελπισμένου, κάθε αρρώστου, κάθε πληγωμένου, κάθε ανθρώπινου πλάσματος απανταχού της γης!  Όλοι, Χριστιανοί και μη, αισθάνονται αφάνταστη οικειότητα για το πρόσωπό της, την  καλοσύνη της, την αγάπη της, το άφατό της έλεος. Ήταν πάντοτε ''...των θλιβομένων η χαρά και αδικουμένων προστάτης και πενομένων τροφή, ξένων τε παράκλησις και βακτηρία τυφλών, ασθενούντων επίσκεψις, καταπονουμένων σκέπη και αντίληψις και ορφανών βοηθός, το ευσκιόφυλλον ξύλον και το αγλαόακαρπον δένδρον, ο γλυκασμός των αγγέλων, των ασωμάτων το άσμα και των πιστών το εγκαλλώπισμα!''.
  

Στο πλαίσιο της ορθοδοξίας, η Μεγαλόχαρη  αποτέλεσε μπορεί να πει κανείς την πιο αγαπημένη μορφή που υπήρξε ποτέ  κι ο καρπός της κοιλίας της ευλογήθηκε ανά τους αιώνες. Είναι η ''τιμιωτέρα  των χερουβείμ και ενδοξοτέρα ασυγκρίτως των σεραφείμ!''.  Δεν έχουν σταματημό οι ύμνοι προς την Κεχαριτωμένη  κι οι στιχουργοί της ορθοδοξίας έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους κάθε φορά που επρόκειτο να της  αφιερώσουν κάποιο τροπάριο. Την προσφώνησαν  χρυσοπλοκώτατο  πύργο,  δωδεκάτειχη πόλι, ηλιοστάλακτο  θρόνο, καθέδρα του βασιλέως,  ακατανόητο θαύμα. Στις ωδές της Πεντηκοστής χαρακτηρίζεται '' ...δοχείον του αστέκτου, χωρίον του απείρου πλαστουργού!'', στο δοξαστικό του εσπερινού του πρώτου ήχου  ονομάζεται ''παγκόσμιος  δόξα"  κι αλλού  "φαεινή λαμπάδα,  ανωτέρα πάντων των ποιημάτων,  βασίλισσα των αγγέλων"!  Είναι αυτή που αξιώθηκε να ατενίσει τα ουράνια τάγματα, αυτή για της οποίας τη δόξα  ''εξέστησαν τα σύμπαντα"  και ''...ιλιγγιά δε νους και υπερκόσμιος!''. Είναι ''η υψηλοτέρα των ουρανών και καθαρωτέρα λαμπηδόνων ηλιακών'', είναι  η Παναγιά μας. 

Απόστολος Σπυράκης


Το στίγμαΛόγου σας εύχεται καλό υπόλοιπο καλοκαιριού και
σας δίνει ραντεβού για τον Σεπτέμβριο! Καλή ξεκούραση!


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου