Παρασκευή, 27 Μαρτίου 2015

Φάκελος "Λαοί στο περιθώριο - Η ποίηση των γειτόνων" Σταθμός πρώτος Τουρκία





Suat Taşer
 Ετούτη η ανάρτηση αποτελεί συνέχεια προηγούμενης ανάρτησής μας για την ποίηση στη γείτονα χώρα. Ολοκληρώνουμε έτσι, με αυτό το β΄ μέρος της ανθολογίας μας, την πρώτη «στάση» στο ενδιαφέρον ταξίδι-περιήγησή μας, την Τουρκία. 



TΟ ΓΑΛΑΖΙΟ ΠΟΥΛΟΒΕΡ
Neşe Yaşin

Μενεξελιά ήταν τα βουνά
και καταπράσινοι οι μπαξέδες
ήταν και δυο φανταράκια
που τους έστησαν αντιμέτωπους
με το αυτόματο στο χέρι
το όπλο ξέρασε φωτιά
o ένας είχε σκοτωθεί
ο άλλος ζούσε
- Εγώ πέθανα στη μάχη
Ήμουνα 20 χρονών
Μανούλα μου
αυτός που με σκότωσε
είχε την ίδια μ’ εμένα ηλικία
και μου ‘μοιαζε
κι εκείνου η μάνα
θα σου ‘μοιαζε το δίχως άλλο.

Είχε μια μάνα ο πεθαμένος εκείνος φαντάρος
καθόταν η γυναίκα στο κατώφλι του σπιτιού της
ένα πουλόβερ του γιου της έπλεκε
έπλεκε ένα πουλόβερ από γαλάζιο μαλλί
όμορφα πήγαινε το χρώμα στο μελαμψό παιδί της
όμως ο πόλεμος
με ολοπόρφυρη φορεσιά
είχε ντύσει το γιο της
δεν το ‘ξερε αυτό η δόλια η μανούλα
γι’ αυτό και δε θρηνούσε
κατάμονη έπλεκε το πουλόβερ
το πουλόβερ το ‘πλεκε κατάμονη.

Ανάμεσα σ’ αυτούς που αντάμωναν τους αιχμαλώτους
μια μάνα μαυρομαντιλούσα
ρωτούσε ολοένα
«Μην είδατε το γιο μου, το γιόκα μου»
τα παιδιά πέφταν στις αγκαλιές των πατεράδων με τη γενειάδα
και οι γυναίκες τ’ αγκάλιαζαν και τα φιλούσαν
μια μάνα μαυρομαντιλούσα
ολοένα ρωτούσε
«Μην είδατε το γιο μου, τον κανακάρη μου»
- «Ήτανε μαυρομάτης-»
«Μην είδατε το γιο μου, το σπλάχνο μου»
«Είχε καρδιά μάλαμα».
«Δεν τον είδαμε»
«Δεν τον είδαμε»
«Δεν τον είδαμε»
Τον είδε όμως η μαύρη γης
Τον είδαν τα μυρμήγκια, τα σκουλήκια
Τον είδαν και τ’ αστέρια
«Δεν τον είδαμε»
«Δεν τον είδαμε»
«Δεν τον είδαμε»
σωριάστηκε η μάνα
ανάμεσα στους άδειους κάλυκες από σφαίρες.

Ένα γαλάζιο πουλόβερ
στεκόταν στην άκρη του κρεβατιού
και πρόσμενε
κρύωνε το γαλάζιο πουλοβεράκι
όπως θα κρύωνε άνθρωπος χωρίς πουλόβερ
έτσι κρύωνε κι αυτό
γιατί δεν είχε τον άνθρωπό του.

Νεσέ Γιασίν

ΝΕΣΕ ΓΙΑΣΙΝ: Τουρκοκύπρια ποιήτρια. Γεννήθηκε το 1959 στην Κύπρο. Ο πατέρας της είναι ο συγγραφέας και ποιητής Οζκέρ Γιασίν και ο αδελφός της ο διακεκριμένος ποιητής Μεχμέτ Γιασίν. Σπούδασε κοινωνιολογία και σήμερα διδάσκει Τουρκικές Σπουδές στο πανεπιστήμιο της Κύπρου. Είναι ακτιβίστρια ειρήνης από πολύ νεαρή ηλικία. Ποιήματά της έχουν μεταφραστεί σε 20 γλώσσες και δημοσιευθεί σε λογοτεχνικά περιοδικά και ανθολογίες. Έχει λάβει πολλές διακρίσεις και βραβεία.



ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ

Είσαι το μικρό μου που τ’ αποθύμησα πολύ
πώς έτσι βράδιασε δίχως να πάρω είδηση
μην την ξυπνάς τη λάμπα μας άστην να κοιμηθεί

Είδες πάλι πώς σαν αίμα κόκκινο τα γαρούφαλα
σαν το γάλα άσπρο ένα φως ξεχύθηκε από το γείτονα στις ντάλιες
στην καρδιά μας μια φούχτα νερό μια φέτα ψωμί
και σαν το στάρι λιχνίζονται τ’ αστέρια π’ ανατέλλουν

Πώς γίνεσαι έτσι όμορφη όταν απ’ το φεγγάρι το πρόσωπό σου φωτιστεί
πώς σαν το ποτάμι τα μάτια σου τρεμοπαίζουν
ξέρεις τον τόπο απ’ όπου άρχισε ο έρωτάς μας
στα παιδικά μας που περάσαμε χρόνια στα πάρκα και στα τραμ
ευτυχία είναι τα ίδια να μας αρέσουν και ν’ αγαπάμε πράματα
να γελάμε και για την ίδια να κλαίμε αιτία
ένα εισιτήριο του σινεμά γράμμα και τηλεφώνημα
και τα πρώτα φώτα της πολιτείας που ξαφνικά ανάβουν

Όλα σωπαίνουν στις προχωρημένες της νύχτας ώρες
αν προσέξουμε μπορούμε της ανθρώπινης καρδιάς τον χτύπο
ν’ αφουγκραστούμε
στ’ αλήθεια αυτοί οι άνθρωποι τι αγαπητά που είναι πλάσματα
πώς καταφέρνουν και ζουν ανάμεσα στις θανατηφόρες μάχες
ένα τραγούδι μας έρχεται ανάμεσα από τα φύλλα
ένα τραγούδι ανθρωπιάς ειρήνης και αγάπης
κείνη τη στιγμή λαμποκοπάει μες στην καρδιά μας τ’ αστέρι
τους λεύτερους ανθρώπους σκεφτόμαστε κείνη τη στιγμή

Είσαι το μικρό μου που τ’ αποθύμησα πολύ
χαρούμενη σαν τ’ αστέρια νάναι η ζωή μας
κι όταν οι ώρες διαβαίνουν στο προσκέφαλό μας
έρχονται σιγά σιγά τα καράβια με τούλινα ιστία.

Αττίλα Ιλχάν

ΑΤΤΙΛΑ ΙΛΧΑΝ: Γεννήθηκε το 1925 στη Μαινεμένη της Ιωνίας. Μαθητής της β΄ τάξης λυκείου της Σμύρνης το 1941, αποβλήθηκε για τις επαναστατικές του ιδέες και δικάστηκε, μα αθωώθηκε. Ένα διάστημα παρακολούθησε μαθήματα στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Πόλης. Από το 1948 έως το 1968 έγραψε έξι ποιητικές συλλογές.



ΑΙΜΑ ΚΑΙ ΛΟΥΛΟΥΔΙ

Θέλω ν’ αναστήσω ένα λουλούδι
Τον ήλιο να σκεπάσει το φύλλωμά του
Και τα αδούλωτα παιδιά να κοιμηθούν
Στο μυρωμένο του ίσκιο
Ένα λουλούδι
Ν΄αναστήσω
Στην αναίμαχτη
Πέρα μεριά
Του κόσμου.

Ερτζουμέντ Μπεχζάτ

ΕΡΤΖΟΥΜΕΝΤ ΜΠΕΧΖΑΤ: Γεννήθηκε στην Πόλη το 1903. Έγραψε επτά ποιητικές συλλογές.



ΝΑ ΚΛΑΨΕΙ Ο ΓΑΛΑΖΙΟΣ ΔΟΥΝΑΒΗΣ

Χορέψαμε στους γάμους πιασμένοι απ’ τους ώμους
Τους νεκρούς μας θάψαμε μαζί
Τον ίδιο παρακαλούσαμε Θεό
Στην εκκλησιά εσείς στο τζαμί εμείς
Πλάι πλάι μεγάλωσαν τα παιδιά μας
Δεν κοιτάξαμε ο ένας τον άλλον με μάτι φθονερό

Και για σας και για μας
Ο Γαλάζιος κυλούσε Δούναβης

Αδέρφια μου είναι δουλειά των σκυλιών που βρίσκονται στην εξουσία
Των σκυλιών της εξουσίας είναι η δουλειά αυτή
Όλοι οι πόλεμοι είναι δουλειά δική τους
Εκείνοι κάνουν τους λαούς οχτρούς μεταξύ τους
Φαρμάκι βάζουν στο φαΐ μας
Γκρεμίζουν χωριά και πολιτείες

Και για σας και για μας
Ο Δούναβης μαυρίζει

Γεια σας γειτόνοι
Μπάρμπα Στέφανε που δε σκύβεις το κεφάλι
Γεια σου οργανοπαίχτη Γιάννη, όμορφη Ελένη
Χέρσα γη που σε κάναμε εύφορη
Δώστε προσοχή
Και στα βλαστάρια που φυτέψαμε
Γεια σας γειτόνοι

Και για σας και για μας
Ο Γαλάζιος Δούναβης να κλάψει

Μεχμέτ Μπασαράν

ΜΕΧΜΕΤ ΜΠΑΣΑΡΑΝ: Ποιητής και διηγηματογράφος. Γεννήθηκε το 1926 στο Λουλεμπουργκάζ της Ανατολικής Θράκης. Χρημάτισε δημοδιδάσκαλος. Απότ ο 1953 έως το 1969 κυκλοφόρησαν πέντε ποιητικές συλλογές του.



ΨΩΜΙ ΚΙ ΑΣΤΕΡΙΑ

Στο γόνατό μου ψωμί
Τ’ αστέρια μακριά, πολύ μακριά
Τρώγω ψωμί κοιτάζοντας τ’ αστέρια.
Μη ρωτάτε πόσο αφαιρέθηκα,
Καμιά φορά τα χάνω
Και τρώγω αστέρια.

Οκτάι Ριφάτ


ΤΟ ΠΟΤΗΡΙ

Εδώ είναι ψαράδικη ταβέρνα
Όλα γύρω μαβιά
Τι λογής καπηλειό είναι τούτο, Αποστόλη
Στο πιάτο μου ένα σύννεφο
Ένα κομμάτι ουρανός στο ποτήρι μου.

Οκτάι Ριφάτ

ΟΚΤΑΪ ΡΙΦΑΤ: Ο Οκτάι Ριφάτ γεννήθηκε το 1914 στην Τραπεζούντα. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στο Παρίσι. Άρχισε τη σταδιοδρομία του σαν δημόσιος υπάλληλος και συνέχισε σαν δικηγόρος. Συνεργάστηκε με προοδευτικά λογοτεχνικά περιοδικά. Έγραψε και θεατρικά έργα. Από το 1941 έως το 1966 έγραψε εννέα ποιητικές συλλογές.



ΟΙ ΑΝΕΜΟΙ ΜΟΥ ΜΙΛΑΝΕ

Εγώ ήμουνα ένας αιχμάλωτος πολέμου
Αγαπούσα τα σύννεφα, αγαπούσα τη λευτεριά
Αγαπούσα τους ανθρώπους, αγαπούσα τη ζωή
Μια νύχτα άδειασαν τα σύννεφα από τα μάτια μου.

Μη λέτε καθόλου ψέματα
Δεν μπορώ κι εγώ το ψέμα να το πω.
Κι εγώ διάφανα, ολοκάθαρα
Αστραφτερά φωνάζω:
Φτάνει πια το δόλωμα στ’ αγκίστρι
Που την καρδιά χλευάζει
Σταματήστε πια σαν τις δεκάρες να μας σκορπάτε.

Μάτια έχω, βλέπω:
Μισόγυμνους, ολόγυμνους
Η γη γιομάτη πεθαμένους
Σφιχταγκαλιασμένοι οι νεκροί
Άμαχοι, φαντάροι, γέροι, πεθαμένοι
Οι πεθαμένοι βρωμάνε βρωμάνε
Γιομάτοι αηδία.

Έχω γλώσσα, μιλάω:
Το κάτω μου σαγόνι
Και τα μάτια μου ίσως θα πάρουν
Επειδή ζητούσα να ζήσω και λεύτερος να μείνω
Και ίσως ένα πρωινό
Λίγο πριν ξημερώσει
Το άγαλμά μου να στηθεί
Σε μια αγχόνη.

Τζαχίτ Ιργκάτ

ΤΖΑΧΙΤ ΙΡΓΚΑΤ: Γεννήθηκε στο Λουλέμπουργκαζ της Θράκης το 1915 και πέθανε το 1971 στην Πόλη. Έκανε θεατρικές σπουδές στο Εθνικό Ωδείο της Άγκυρας. Έπαιξε σε πολλά θεατρικά έργα και ταινίες. Διώχτηκε για τις επαναστατικές του ιδέες. Από το 1945 έως το 1969 έγραψε τέσσερεις ποιητικές συλλογές.



Ο ΦΟΒΟΣ

Καταντήσαμε να φοβόμαστε τον ίσκιο μας
να φοβόμαστε να χαιρετάμε, να ονειρευόμαστε,
τον ταχυδρόμο που χτυπάει την πόρτα μας,
το ζητιάνο, το μωρό στην κούνια του,
το λουλούδι μας στη γλάστρα,
το είδωλό μας στον καθρέφτη.

Τελειώνει η μέρα, ατέλειωτος ο φόβος
σταματάει η βροχή, ο φόβος ασταμάτητος,
κοιμάται η θάλασσα, τ’ αστέρια σβήνουν
πάνε κι έρχονται τα σύννεφα
ο φόβος έρχεται δε φεύγει.

Σουάτ Τάσερ

ΣΟΥΑΤ ΤΑΣΕΡ: Ο Σουάτ Τάσερ γεννήθηκε το 1919 στην Πόλη. Το 1945 αποφοίτησε από την Ανώτατη Σχολή του Εθνικού Ωδείου της Άγκυρας. Από τότε μέλος του θιάσου του Εθνικού Θεάτρου της Τουρκίας. Γράφει κριτική θεάτρου σε προοδευτικά περιοδικά όπου δημοσιεύτηκαν και ποιήματά του. Από το 1942 έως το 1970 έγραψε οκτώ ποιητικές συλλογές.



(Μετάφραση και επιμέλεια: Έρμος Αργαίος
Επιλογή: Χριστίνα Λιναρδάκη για το στίγμαΛόγου)


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου