Πέμπτη, 12 Ιουνίου 2014

Η ποίηση και ο χρόνος - το πέρασμα

Πώς κυλάει ο χρόνος σε ένα ποίημα; Αν υποθέσουμε ότι ένα ποίημα είναι για τον αναγνώστη του μια μικροσκοπική διαφυγή από την εξ’επαφής πραγματικότητά του, τότε το ερώτημα πόσο κρατάει μοιάζει εύλογο. Εξηγούμαι: όταν διαβάζει κανείς ένα μυθιστόρημα ή ένα διήγημα, βρίσκεται εκ των πραγμάτων σε ένα χρονικό περίγραμμα συγκεκριμένο, υπάρχει το παρόν, το παρελθόν και το μέλλον του ήρωα, καθώς επίσης και μια ιστορία να διηγηθεί ο συγγραφέας, μια πλοκή η οποία με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τοποθετείται κάπου χρονικά, έχει δηλαδή μια ιστορική διάσταση. Στην ποίηση τα πράγματα διαφέρουν αισθητά, και μάλιστα με ένα σχεδόν παράδοξο τρόπο: ό,τι αγγίζεται σε ένα ποίημα, είτε είναι συναίσθημα, είτε γεγονός, δεν εντάσσεται σε κανένα χρονικό πλέγμα.

Πώς ο ποιητής διαχειρίζεται τον χρόνο, το χρονικό διάστημα που «κλειδώνει» μέσα στο ποίημα...; Στην πραγματικότητα το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο περνάει ο χρόνος σε ένα ποίημα, αν αντίθετα μένει στάσιμος ή αν πολύ απλά δεν εμφανίζεται καν ως συνιστώσα. Είναι προφανές ότι σε ένα είδος τόσο ελάχιστα «διηγηματικό» όπως είναι η ποίηση δεν θα έπρεπε να ξενίζει η απουσία χρονικού περιγράμματος. Το ενδιαφέρον όμως έγκειται ακριβώς εκεί, στο γεγονός ότι λίγο-πολύ ένα ποίημα κινείται στα πάντα αγωνιώδη νερά του σταματημένου χρόνου. Οι λέξεις και τα νοήματα, απογυμνωμένα από το βάρος της εξέλιξης της πλοκής, γίνονται αγωγοί συναισθημάτων και συγκινήσεων, βγαίνουν δηλαδή εκτός χρόνου. Ο αναγνώστης εισέρχεται σε ένα σύμπαν το οποίο καλείται να εξερευνήσει και εξημερώσει με μόνο άξονα τις αισθήσεις του, αποκομένος από την πεπατημένη οδό των συνδεόμενων γεγονότων, βυθίζεται δηλαδή σε μια κατάσταση που τον τοποθετεί προσωπικά στο τώρα, όχι στο μέλλον, ούτε στο παρελθόν: στην ποίηση η επικοινωνία του δημιουργού με τον αποδέκτη του περικλείεται σε μια ατελείωτη στιγμή, εξ’ορισμού ανέντακτη στον χρόνο.

Η ιστορία που διηγείται ένα ποίημα είναι αυτή που διαδραματίζεται ανάμεσα στον ποιητή και στο κοινό του, μια απεικόνιση της αλληλεξάρτησής τους και τελικά του δεσμού τους, και είναι μια διαδικασία που λαμβάνει χώρα στο διηνεκές. Η παράλληλη αλληλουχία συγκινήσεων ακυρώνει το παρελθόν και συμπτύσσει το μέλλον με το παρόν, προσφέρει στον αναγνώστη την ευκαιρία να βρεθεί όχι έξω από τον χρόνο αλλά μάλλον μέσα στις ίδιες του τις σκέψεις.

Κρις Λιβανίου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου