Παρασκευή, 9 Μαΐου 2014

Η Nοτιοαφρικανή ποιήτρια Ingrid Jonker

Η Ingrid Jonker είναι μια ιδιάζουσα περίπτωση ποιήτριας που έγραψε στα Afrikaans. Πατέρας της ήταν ο Abraham Jonker, ο οποίος το 1963 είχε καταθέσει στο Κοινοβούλιο σχέδιο νόμου για την επιβολή λογοκρισίας στα έργα του λόγου. Προφανώς δεν είχε καμία σχέση μαζί του.

Η Ingrid Jonker γεννήθηκε κοντά στο Κέηπ Τάουν στις 19 Σεπτεμβρίου 1933. Ο πατέρας και η μητριά της δεν της επέτρεψαν να πάει στο πανεπιστήμιο και εκείνη έφυγε από το σπίτι σε ηλικία 18 ετών. Το 1954 συνάντησε τον κατά 17 χρόνια μεγαλύτερό της Piet Venter, τον παντρεύτηκε και απέκτησε μαζί του μια κόρη. Όμως ο γάμος τους δεν ευδοκίμησε και χώρισαν το 1960.

Ήταν μια γυναίκα με πάθος, εν μέρει λόγω ταμπεραμέντου και εν μέρει λόγω της δύσκολης παιδικής της ηλικίας που της άφησε πολλές πληγές, κάποιες από αυτές αθεράπευτες αφού η Jonker αυτοκτόνησε, με τον ίδιο τρόπο όπως ο δικός μας Κώστας Καρυωτάκης, σε ηλικία 31 ετών.

Χαρακτηριστική του παθιασμένου της τρόπου είναι μια ιστορία που την αφορά και η οποία διαδραματίστηκε στις 21 Μαρτίου 1961. Μιλάμε βέβαια για την εποχή του Απαρτχάιντ και οι διαμαρτυρίες ήταν εκτεταμένες – με κλιμάκωση τη σφαγή στη Sharpeville στις 21 Μαρτίου 1960. Στο Κέηπ Τάουν, μεταξύ άλλων σοκαριστικών περιστατικών, οι λευκοί στρατιώτες πυροβόλησαν και σκότωσαν ένα μαύρο μωρό στην αγκαλιά της μητέρας του. Ανεξέλεγκτη η Ingrid Jonker πήγε στο αστυνομικό τμήμα και απαίτησε να δει το πτώμα του μωρού. Τότε έγραψε ένα ποίημα που οι μελετητές αποκάλεσαν ένα από τα άριστα δείγματα ελεύθερου στίχου στη νοτιοαφρικανική λογοτεχνία, το “The child who was shot dead by soldiers at Nyanga”.

Παρά τις επανειλημμένες πιέσεις που δέχθηκε να συντομεύσει τον τίτλο, δεν άλλαξε ποτέ ούτε λέξη και το ποίημα, έτσι ακριβώς όπως το πρωτοέγραψε, ταξίδεψε σε πολλές γλώσσες και χώρες και έφθασε μέχρι το λόγο του Προέδρου Νέλσον Μαντέλα στη συνεδρίαση του πρώτου δημοκρατικά εκλεγμένου κοινοβουλίου της χώρας, το Μάιο του 1994.

The child who was shot dead by soldiers at Nyanga


The child is not dead
the child raises his fists against his mother
who screams Africa screams the smell
of freedom and heather
in the locations of the heart under siege

The child raised his fists against his father
in the march of the generations
who scream Africa scream the smell
of justice and blood
in the streets of his armed pride

The child is not dead
neither at Langa nor at Nyanga
nor at Orlando nor at Sharpeville
nor at the police station in Philippi
where he lies with a bullet in his head

The child is the shadow of the soldiers
on guard with guns saracens and batons
the child is present at all meetings and legislations
the child peeps through the windows of houses and into the hearts of mothers
the child who just wanted to play in the sun at Nyanga is everywhere
the child who became a man treks through all of Africa
the child who became a gian travels through the whole world

Without a pass

"Χωρίς πάσο". Αν δεν είχες πάσο και τολμούσες να διασχίσεις κάποιον απαγορευμένο δρόμο, σε σκότωναν επιτόπου, όπως τον Hector Pieterson.

Ασφαλώς, η Jonker έχει γράψει και άλλου είδους ποιήματα στις δύο όλες κι όλες ποιητικές συλλογές που εξέδωσε, ποιήματα ωστόσο που κατάφεραν να την αναδείξουν σε φιγούρα εμβληματική. Να ένα από αυτά, με πανανθρώπινο θέμα, τον έρωτα, το οποίο διάλεξα να κλείσει το αφιέρωμα στην ίδια αλλά και στη νοτιοαφρικανική ποίηση συνολικά:

Waterfall of moss and sun

Moss waterfall
tilting sun
I
love
you
Moss waterfall
tilting sun
thief of
my heart
thief
moss waterfall
tilting sun
Falling
fall
fall
Fast
fast
fin
In the small pool
tiny pebble
little rings of water
clarity

You

my own
face

4/2/1964


Χριστίνα Λιναρδάκη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου