Τετάρτη, 19 Μαρτίου 2014

"Διαλεκτική βυθού" του Σταύρου Σταμπόγλη

Τα ποιήματα της Διαλεκτικής βυθού χαρακτηρίζονται από μια εκ πρώτης όψεως ευθεία προσέγγιση της πραγματικότητας. Ο Σταύρος Σταμπόγλης ακουμπάει την ματιά του στα πράγματα, τους ανθρώπους και τα συμβαίνοντα με τρόπο απλό, φυσικό θα έλεγε κανείς: γράφει με ακρίβεια και χωρίς τυμπανοκρουσίες αυτό που θέλει να εκφράσει, και η επικοινωνία του με τον αναγνώστη γίνεται αβίαστα. Ο σχετικά μεγάλος αριθμός ποιημάτων που απαρτίζουν την συλλογή δίνει την ευκαιρία στον αναγνώστη να αντιληφθεί το ποιητικό σύμπαν του Σταμπόγλη σε όλο του το εύρος, ενώ ταυτόχρονα διαπιστώνει κανείς ότι η συλλογή στο σύνολό της έχει τη δική της λογική, την οποία ο ποιητής υπηρετεί με συνέπεια.

Το βασικό πεδίο έμπνευσης είναι η απτή πραγματικότητα με τις ανασφάλειες και τους φόβους που εμπεριέχουν οι αλλαγές των καιρών. Ο έρωτας είναι απών. Είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι στη συγκεκριμένη συλλογή, η συγκίνηση ως απόρροια της όποιας ανθρώπινης επαφής βρίσκεται σε δεύτερο πλάνο: η κυρίαρχη πηγή της βρίσκεται στη σχέση του ατόμου με το περιβάλλον του, απτό ή μη. Ο Άλλος ως μεταβλητή συναισθήματος, ως επιρροή στην εξίσωση της καθημερινότητας είναι ανεπαίσθητα αχνός, σβησμένος. Στη σχέση αντιπαράθεσης ανάμεσα στο άτομο και την κοινωνία που σκιαγραφείται στη Διαλεκτική βυθού οι δυνάμεις απέχουν από το να είναι ισότιμες, και το ποιητικό υποκείμενο των ποιημάτων υποφέρει προσπαθώντας να διαχειριστεί αυτό το βάρος. Το θεμελιώδες ίσως ερώτημα είναι η αναζήτηση αυτών των στοιχείων που κάνουν τις κοινωνίες μας βιώσιμες (ο σεβασμός, η ειλικρινεία, ο ρεαλισμός απέναντι στις συνθήκες), και η εφαρμογή τους ως αντίβαρο, ως σημείο αναφοράς και στήριξης για ό,τι έρθει στο μέλλον. Ένας τρόπος να ξορκιστεί η ανασφάλεια των καιρών; Μπορεί. Στο κάτω-κάτω ο ποιητής ανασαίνει επίκαιρο αέρα, αλλιώς η ποιήσή του δεν αφορά κανέναν εκτός από τον ίδιο.

Κοιτάζοντας από μια περισσότερο τεχνική οπτική, είναι γεγονός ότι σε επίπεδο λεξιλογικών συνδυασμών ο Σταμπόγλης έχει βρει τις ισορροπίες που έχει ανάγκη, αν και σε κάποιες περιπτώσεις λόγω της περιπλοκότητας των συσχετισμών χάνεται στους ίδιους του τους μαιάνδρους και η επαφή με τον αποδέκτη συρρικνώνεται αρκετά. Το κάθε ποίημα προσβλέπει κατ’εξοχήν στο γεφύρωμα του χάσματος μεταξύ ποιητή και αναγνώστη, στην επικοινωνία μύχιων πραγμάτων και ει δυνατόν τη δημιουργία μια καινούριας, προσωπικης πραγματικότητας, τόσο στον ποιητή όσο και στον αποδέκτη του. Και παρόλο που δεν είναι ο κανόνας και ευτυχώς, συμβαίνει σε κάποιες περιπτώσεις στην Διαλεκτική βυθού τα όρια μεταξύ του εύκολα κατανοητού και του μεταίχμιού του να σβήνουν, να αλλοιώνονται. Και ο αναγνώστης αναζητά το επόμενο ποίημα όπου οι λέξεις και οι σκέψεις θα μιλήσουν ξανά τη γλώσσα του.

Κρις Λιβανίου

Παραθέτω κάποια από τα ποιήματα που τράβηξαν την προσοχή μου:

ΕΤΥΜΗΓΟΡΙΑ ΕΤΟΙΜΟΛΟΓΙΑΣ

«Ο σεβασμός κερδίζεται με το όπλο»
Να ένα σύνθημα κατευθείαν
από τα αρχαία έπη
Αλλά ο σεβασμός έχει πλέον καταλήξει
στην πάστρα των λεξικών
Κι ύστερα ποιος ο λόγος να δανειζόμαστε
από άλλες αξίες όταν η λέξη τρόμος
εκτελεί ότι υπόσχεται


ΣΤΑΥΡΩΣΗ ΕΠΙ ΣΠΕΙΡΑΣ

Κλείσε το παράθυρο
Υποφέρω από τα γεγονότα
Τους θορύβους που έχουν μεταμφιεστεί
σε προτάσεις˙ τις δημοσιεύσεις περί κέρδους
και κινήτρων˙ τους είδεχθείς διαλόγους
για το αειπάρθενο της μητρός μου.
Καθώς χαϊδεύονται δημόσια οι αμνησίες,
η ένταση των συναισθημάτων συγκαλύπτει την
ανομία και την άνοια˙ δυο αξίες εποχής
Αν όμως αποδεχτούμε πως είμαστε
η καμένη πλευρά των ερώτων που
προδώσαμε;

Μα έτσι κι αλλιώς, τα ψήγματα
του μέλλοντος είναι η βαρύτατη
μοναξιά της μέρας μου


ΣΧΕΔΟΝ ΦΑΥΛΗ ΠΟΛΗ ΙΙ

Λες «αυγή» και βυθίζεσαι στην
υποτροπή του σκότους
Λες «χρυσάφι» και αντιλαμβάνεσαι την
υπεραξία της ευτέλειας
Λες «πατρίδα» και πιάνεις τα παράσιτα
των ναρκοθετήσεων
Λες «ξένος» και ακούς τους χειροτέχνες
των συρματοπλεγμάτων
Λες «αποδοχή» και ο άνεμος φέρνει τον
πανικό της στάχτης στα μαλλιά σου
Λες «μέλλον» και ακούς αγχέμαχο
βηματισμό στο σαλόνι σου
Λες «ειρήνη» κι εννοούν το διάνυσμα
της συνωμοσίας.
Απωλέσαμε το αναστάσιμο
παράστημα του λόγου.

2 σχόλια:

  1. Ευχαριστώ καταρχήν που προσέξατε τη Διαλεκτική βυθού. Ευχαριστώ εκ βαθέων που με πλησιάσατε τόσο ώστε να νοιώθω την αναπνοή σας στην πλάτη μου. Ακόμα και ότι θα μπορούσε να θεωρηθεί ως παρατήρηση είναι καλοδεχούμενο. Το ''Στίγμα Λόγου'' γνωρίζει άραγε πόσο μεγάλη χαρά μου έδωσε; Να είστε καλά φίλες κυρίες Κρις Λιβανίου και Χριστίνα Λιναρδάκη. Και νομίζω πως έχετε δίκιο κα Λιβανίου, η ποίηση συχνά μοιάζει με ρεπορταζ ή φωτογράφιση πεδίου. Ωστόσο μια ένσταση μονάχα, υπάρχει ένα ερωτικό ποίημα στη ''Διαλεκτική βυθού''... Είναι το πρώτο στη σελίδα 9... Ίσως δεν έχει τόσο πάθος αλλά οι πρώτες 6 δεκαετίες μοιάζουν με καταράκτη καταπάνω στον εμπρησμό... ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Η χαρά ήταν δική μου που είχα την ευκαιρία να κοιτάξω από κοντά τη δουλειά σας. Ενδιαφέροντα στοιχεία και λεπτομέρεια στην έκφραση και τις λέξεις, μια ροή που καθοδηγεί και ταυτόχρονα απελευθερώνει τον αναγνώστη. Σας εύχομαι καλή συνέχεια, θα χαρώ να διαβάσω τα επόμενα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή