Παρασκευή, 21 Φεβρουαρίου 2014

Πώς μπορεί ένας νέος ποιητής να προωθήσει το έργο του;

Η απάντηση είναι ότι δυστυχώς δεν μπορεί! Οι «καλοί» εκδοτικοί οίκοι, αυτοί που κάνουν μια στοιχειώδη προώθηση δηλαδή, εξαντλούν τις προσπάθειές τους στην αποστολή δελτίων τύπου εν είδει ανακοίνωσης, π.χ. «κυκλοφόρησε η νέα συλλογή του τάδε», γράφοντας και ένα-δυο λογάκια, βάζοντας και ένα κάπως χαρακτηριστικό ποίημα. Και, υποτίθεται, όποιος ενδιαφέρεται περισσότερο (κοινώς όποιος «τσιμπήσει») ζητά να του στείλουν αντίτυπο του βιβλίου. Παρένθεση: σε αυτή την κατηγορία (αυτών που τσιμπάνε δηλαδή), κατατασσόμαστε κι εμείς στο στίγμαΛόγου. Αν μας κάνει κλικ κάτι, ζητάμε να μας στείλουν το βιβλίο και γράφουμε σχετικά. Υπάρχουν και οίκοι που απλά μας δίνουν τα βιβλία τους όπως και να’χει, να είναι καλά.

Είναι μια πρακτική που δεν ισχύει για τα μεγάλα έντυπα ευρείας κυκλοφορίας, τα οποία δεν το κάνουν αυτό, γιατί πάντα έχουν κάποια χάρη να επιστρέψουν. Τι εννοώ. Την περασμένη εβδομάδα δημοσιεύθηκε μια κριτική μου στην Αυγή της Κυριακής. Εννοείται πως δεν ξέρω κανέναν στην εφημερίδα. Εννοείται επίσης πως δεν γράφω κείμενα και τα στέλνω γύρω-γύρω στα έντυπα ευρείας μπας και δημοσιευθούν σε κάποιο, θα ήμουν τραγικά αφελής. Στην προκείμενη περίπτωση, την κριτική μου την έστειλε απευθείας ο ποιητής στην εφημερίδα προς δημοσίευση. Αυτόν γνώριζαν και σε αυτόν έκαναν χάρη. Έτσι γίνεται. Με τέτοιου είδους χάρες «κλείνει» ο διαθέσιμος χώρος των εφημερίδων. Χάρες σε ποιητές, χάρες σε εκδότες, χάρες σε γνωστούς γνωστών. Υποστήριξη στην gay community (ναι, πιστέψτε με, και αυτό παίζει πολύ). Δεν πιστεύω ότι υπάρχει δημοσιογράφος εντύπου ευρείας που παίρνει μια ποιητική συλλογή από το ράφι, ενθουσιάζεται και γράφει κάτι. Απλά δεν γίνονται αυτά τα πράγματα. Ποτέ.

Οπότε μεγάλο κομμάτι της προώθησης είναι οι καλές δημόσιες σχέσεις. Ξέρω τον τάδε που είναι εκδότης στο τάδε περιοδικό λογοτεχνίας (αλλάξαμε κατηγορία από τα ευρείας, καταλάβατε) και, στο καλό σενάριο, θα του δώσω έτοιμη μια κριτική για το έργο μου να τη δημοσιεύσει, επειδή με ξέρει και με εκτιμά ή, στο βέλτιστο σενάριο, θα του ζητήσω να γράψει εκείνος (ή η συντακτική επιτροπή του, έστω) κάτι για το βιβλίο μου (σπάνιο). Αυτό βέβαια ισχύει για τα περιοδικά που δεν ανήκουν σε εκδοτικούς οίκους, π.χ. νέα σκέψη, φρέαρ, τεφλόν. Διότι τα περισσότερα, για να μην πω όλα, λογοτεχνικά περιοδικά που ανήκουν σε εκδοτικούς οίκους (βλ. νέα ευθύνη, μανδραγόρας, τετράδια κ.λπ.) γράφουν αποκλειστικά για δικές τους εκδόσεις – είναι άλλωστε τόσοι πολλοί οι ποιητές που εκδίδουν που αναγκαστικά εξαντλούνται εκεί – κάποιες μάλιστα φορές δεν τους φτάνει ούτε ο χώρος του περιοδικού τους καλά-καλά.

Και πάμε στο κομμάτι της προώθησης στα βιβλιοπωλεία. Άλλο Βατερλώ εκεί! Το πρώτο στάδιο είναι να πάει το βιβλίο στα βιβλιοπωλεία. Η συνεργασία με τα μεγάλα βιβλιοπωλεία είναι συνήθως πηγή προβλημάτων για τους εκδοτικούς οίκους, επειδή τα βιβλιοπωλεία τους αποδίδουν λογαριασμό (πόσα πούλησαν από τι) κάθε δύο χρόνια και, βέβαια, καταβάλουν και τα αντίστοιχα ποσά από την πώληση. Συχνά τα στοιχεία δεν είναι ακριβή και δεν μπορούν να επιστρέψουν ούτε ό,τι αντίτυπα τους έχουν απομείνει (εφόσον έχουν πουλήσει κάποια) γιατί και αυτά έχουν χαθεί κάπου σε κάποια αποθήκη, όπου πιθανότατα θα μείνουν να τα φάει η σκόνη. Αλλά ούτε και οι φτωχοδιάβολοι, τα μικρά δηλαδή βιβλιοπωλεία, αποδίδουν σύντομα στους οίκους – αν και αυτό συμβαίνει για άλλους λόγους (ο βασικότερος είναι ότι δεν έχουν ρευστότητα). 

Ας πούμε όμως ότι ο εκδοτικός οίκος του ποιητή τα έχει άριστα με όλους και ότι το βιβλίο του ποιητή φθάνει στο βιβλιοπωλείο. Πού πηγαίνει; Στο ράφι, βέβαια, και μάλιστα στο ψηλότερο και το πιο απρόσιτο. Δεν θα πάει πάνω στον πάγκο, ούτε στα ράφια που είναι κάτω από τον πάγκο, όχι. Για να μπει στον πάγκο πρέπει το βιβλιοπωλείο να πληρωθεί. Για να μπει σε χωριστό stand, το ίδιο. Για να μπει στη βιτρίνα ούτε καν το συζητώ (πέρυσι, πάντως, ζητούσαν από κεντρικό βιβλιοπωλείο της Αθήνας 300 ευρώ για να μείνει το βιβλίο στη βιτρίνα μία εβδομάδα, κατόπιν συνεννοήσεως του εκδότη με τον βιβλιοπώλη, δηλ. δεν μπορεί να κάνει τη συνεννόηση ο συγγραφέας απευθείας, γιατί προφανώς θέλουν να βάλουν κάτω τα κιτάπια τους και να δουν ποιος χρωστάει τι και σε ποιον. Από αυτά και άλλα τέτοια ξεκινούν οι τριβές μεταξύ βιβλιοπωλών και εκδοτών).

Οπότε; Θα πρέπει να είναι ευχαριστημένος ο ποιητής αν φιλοτιμηθούν κάποιοι blogger να γράψουν για το βιβλίο του και αν ο εκδοτικός του οίκος καταφέρει να του κάνει παρουσίαση σε κάποιον χώρο. Εκεί θα εξαντληθεί μάλλον η προώθηση του βιβλίου του. Από κει και πέρα, δεν είναι κακό να στείλει βιβλία του σε ποιητές που θαυμάζει και εκτιμά τη γνώμη τους – αρκεί να μην είναι κάποιος σαν τον Νάνο Βαλαωρίτη, π.χ., ο οποίος λαμβάνει τόσα βιβλία κάθε μέρα που, επειδή δεν θέλει και να πετάει τίποτα (ούτε όμως τα διαβάζει), έχει καταλήξει να ζει μέσα σε απίστευτες στοίβες βιβλίων. Α ναι, υπάρχουν πάντα και τα λογοτεχνικά σωματεία (Εταιρία Ελλήνων Λογοτεχνών, Εταιρεία Συγγραφέων, Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών, παλαιότερα η Ενωτική Πορεία Συγγραφέων της οποίας ήμουν μέλος, κ.λπ), τα οποία διοργανώνουν κατά καιρούς εκδηλώσεις για τα μέλη τους, όμως η συμβολή τέτοιου είδους εκδηλώσεων είναι κυρίως το χαϊδολόγημα του εγωισμού και όχι κάτι το ουσιαστικό...

Δύσκολα τα πράγματα, φίλοι μου, δύσκολα.

Χριστίνα Λιναρδάκη

9 σχόλια:

  1. πες τα χρυσόστομη!!
    (γιατί πχ αν τα έλεγα εγώ θα λέγαν μιλά και γκρινιάζει γιατί δεν είναι καλό το βιβλίο και δεν πουλάει.. χωρίς να γνωρίζουν τι "παίζει" στο βάθος..)
    σ ευχαριστώ για τη φωνή!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ενδιαφέρον, ενημερωτικό, ειλικρινές και ρεαλιστικό σημείωμα. Αντιεμπορική η ποίηση, αλλά πέφτει πολύ χρήμα για τις αυτοεκδόσεις και πέφτει και πολλή απλήρωτη εργασία και προσφορά (μεταφράσεις, διαλέξεις κλπ) από τους ποιητές προς εκδότες και λοιπούς που υπόσχονται να αναδείξουν τη δουλειά.
    Παράδοξο, αιτία ή αποτέλεσμα μιας πληθωρικής παραγωγής, τόσο πληθωρικής που τίποτα -καλό- δεν μπορεί να ξεχωρίσει, που καμιά αντικειμενική -όσο γίνεται να είναι- κρίση και αξιολόγηση δεν υπάρχει, που μοιάζει όλο αυτό με "φούσκα";
    Εν πάσει περιπτώσει, καλό σημάδι που το περιγράψατε το φαινόμενο, συνήθως αποσιωπάται. Ο βασιλιάς είναι γυμνός, αλλά...something is rotten στο βασίλειο της ποίησης. Ασε που η "βασιλεία" σαν θεσμός κατά τη γνώμη μου δεν συνάδει με την ουσία της ποίησης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Είναι σαφές τοις πάσι (και, αν δεν είναι, σύντομα γίνεται μόλις κάποιος εκδώσει το βιβλίο του) ότι υπάρχει καλά στημένο μαγαζάκι πίσω από τις εκδόσεις... Ευχαριστώ για τα σχόλια Εύη και imarias.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. εκφράσατε μια κατάσταση πολύ ρεαλιστικά...υπάρχει βέβαια και μια άγνωστη πλευρά. Γνωρίζετε πόσοι αξιόλογοι και ίσως πολύ μεγάλοι ποιητές και εξαιρετικά ταλαντούχοι καλλιτέχνες ζουν ανάμεσά μας? υπάρχουν άνθρωποι που γράφουν ποίηση, δοκίμια, διηγήματα ακολουθώντας το παράδειγμα του Καβάφη...δεν μπαίνουν στην διαδικασία των εκδόσεων, δεν μπαίνουν καν στην διαδικασία να τα δείξουν ή στις ατραπούς της φήμης και της υστεροφημίας, οι λόγοι είναι πολλοί...καμιά φορά μαζεύονται δυό τρεις και συζητούν για την δουλειά τους, ο ένας δοκιμιογράφος, ο άλλος εικαστικός η άλλη ποιήτρια... κι αν ίσως κάποτε κάποτε γίνει γνωστό το έργο τους, θα συμβεί ερήμην τους...από σύμπτωση ή κάποιος φίλος ίσως που τον θαύμαζε και αποφάσισε να δείξει το έργο δημόσια, μετά θάνατον βέβαια ...πάντα...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Το γνωρίζω, βεβαίως, τους συναντώ παντού. Είναι άνθρωποι πραγματικά αξιόλογοι (ορισμένοι) και άλλοι που πιστεύουν ότι είναι αξιόλογοι χωρίς στ' αλήθεια να είναι (η πλειονότητα, δυστυχώς). Αν όμως αξίζουν πραγματικά και το πιστεύουν και οι ίδιοι, δεν έχουν άλλη επιλογή από το να μπουν στην εκδοτική διαδικασία. Διαφορετικά το έργο τους θα μείνει άγνωστο και αυτό είναι πλήγμα για την πολιτιστική μας παρακαταθήκη.

    Στο προηγούμενο τεύχος του "Μανδραγόρα" παρουσίασα έναν τέτοιο ποιητή, φωτογράφο και κινηματογραφιστή, τον Νίκο Καρφή (αναδημοσιεύσαμε το άρθρο μου και εδώ: http://stigmalogou.blogspot.gr/search/label/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CF%82%20%CE%9A%CE%B1%CF%81%CF%86%CE%AE%CF%82). Αν δεν τύχαινε να πέσουν στα χέρια μου κάποια δακτυλόγραφά του και αν δεν κατάφερνα μετά από λυσσαλέα αναζήτηση να εντοπίσω τον γιο του που ζει στη Σουηδία για να μου δώσει την άδειά του και επιπλέον υλικό, δεν θα τον είχαμε γνωρίσει ποτέ...

    Αυτός είναι ο λόγος που οι περισσότεροι άνθρωποι των γραμμάτων αναγνωρίζουν πως η εκδοτική διαδικασία, με όλα τα defaut της, είναι τελικά μονόδρομος....

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. καλησπέρα για να εκδώσω λοιπόν κάποιες συλλογές που έχω γράψει ο εκδοτικός οίκος είναι μονόδρομος. Πως να ξεκινήσω; περνάω τα ποιήματα σε φλασάκια τα δίνω σε κάποιες εκδόσεις και περιμένω να με αξιολογήσουν; και αν υποθέσουμε πως ενας εκδοτικός οίκος ενδιαφερθεί έμπρακτα να εκδόσει τα ποιήματά μου είναι λογικό να έχω οικονομικές προσδοκίες, γίνεται κάποια προσφορά;
    Μιχάλης Μηνατίδης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Κατά τη γνώμη μου, ναι, είναι μονόδρομος. Ξεκινάτε κατοχυρώνοντας τα πνευματικά σας δικαιώματα είτε σε συμβολαιογράφο είτε στέλνοντας τη συλλογή με συστημένη επιστολή στον εαυτό σας (την παραλαμβάνετε και ΔΕΝ την ανοίγετε μέχρι να προκύψει ενδεχόμενη αντιδικία). Στη συνέχεια,τη στέλνετε εγγράφως ή ηλεκτρονικά στους εκδοτικούς οίκους της επιλογής σας (αν είστε επικοινωνιακός τύπος, την πάτε ο ίδιος) και περιμένετε. Αν βλέπετε ότι δεν επικοινωνεί κανείς μαζί σας, ενοχλείτε εσείς.

    Αν τώρα κάποιος οίκος ενδιαφερθεί να εκδώσει τα ποιήματά σας δεν είναι διόλου λογικό να έχετε οικονομικές προσδοκίες. Αντιθέτως, είστε εκτός πραγματικότητας. Εκτός αν εννοείτε προσδοκίες να σας κοστίσει το βιβλίο οικονομικά - γιατί αυτοέκδοση αυτό σημαίνει: πληρώνουμε για να βγει το βιβλίο μας, δεν πληρωνόμαστε γι' αυτό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Πόσον ἄσχημα αἰσθάνομαι ὅταν πρέπῃ νὰ πῶ,
    δυστυχῶς ἔχετε δίκαιον...

    ΑπάντησηΔιαγραφή