Παρασκευή, 29 Νοεμβρίου 2013

«Χειρόγραφη πόλη» της Ελευθερίας Κυρίτση

Πόσες φορές πρέπει να διαβάσει κανείς μια ποιητική συλλογή για να πει ότι την κατάλαβε; Βάλτε ό,τι αριθμό θέλετε και, για την «Χειρόγραφη Πόλη»της Κυρίτση, προσθέστε τουλάχιστον άλλη μία φορά. Όχι ότι είναι κακό για μια ποιητική συλλογή να σε βάζει να σε σκέφτεσαι περισσότερο – ίσα-ίσα! Πρέπει όμως να σε διευκολύνει να βγάζεις νόημα αντί να σε μπερδεύει. Υπάρχουν ποιήματα στη συλλογή που φέρνουν τον αναγνώστη σε αμηχανία από αυτή την άποψη, όπως π.χ. αυτό της σελ. 26 (“Basso continuo”), και άλλα που περιέχουν τόσες πολλές εικόνες που τελικά μπερδεύουν τον αναγνώστη, όπως ο «Εξώστης υπαίθριων χώρων». Υπάρχουν επίσης ποιήματα γραμμένα με στόμφο ή άλλα που οι μεταφορές είναι μάλλον ατυχείς, κυρίως επειδή οι συνδυασμοί λέξεων που επιλέγονται παρουσιάζουν «εξαιρετική συμφραστική αντίσταση». Ένα ποίημα που συνδυάζει και τα δύο αυτά στοιχεία είναι το «Ωμέγα», ίσως το πιο αδύναμο της συλλογής.

Νομίζω ότι ο βασικός λόγος που δεν είναι εύκολο να βγάλει κανείς αβίαστα νόημα σε πολλά ποιήματα, είναι η πληθωρικότητά τους: είναι πάρα πολλές οι εικόνες, πάρα πολλές οι μεταφορές, πάρα πολλά τα συμπεράσματα που συνωστίζονται σε κάθε ποίημα. Πράγμα εντυπωσιακό, από την άλλη, αν αναλογιστεί κανείς πόση ένδεια παρατηρείται στον αντίποδα – ωστόσο έχει το κόστος του από πλευράς ροής.

Η αλήθεια είναι ότι η Κυρίτση έχει πολλά δυνατά στοιχεία. Είναι αποφθεγματική – πράγμα δύσκολο να κατακτήσει ένας νέος ποιητής, αφού προϋποθέτει πολλή και ώριμη σκέψη («Οι τελευταίοι περαστικοί που/Νομίσαμε ότι γίνεται να/Συναντηθούμε στα ψίχουλα της πραγματικότητας», από το καλό ποίημα «Θερινό σινεμά») και αλλού: «Στη μικρή αυλή δημιουργούνταν οι ώρες του φθινοπώρου» και «Δεν ήθελα οι λέξεις να τρομάξουν την αναμονή» (στο πραγματικά καλό ποίημα «Εποχές ποίησης», στο οποίο ο Δον Κιχώτης-σύμβολο της φαντασίας προσπαθεί να συναντήσει τον Οδυσσέα-σύμβολο του νοήματος που ψάχνει με τη σειρά του την Ιθάκη, δηλ. τον προορισμό του – εννοείται πως δεν καταφέρνουν να συναντηθούν κι αυτή η ματαίωση μεγεθύνει δραματικά τη δυναμική του ποιήματος, άλλωστε για τις ήττες της αξίζει τελικά η ανθρωπότητα, όπως είχε γράψει ο Τερζάκης, ενίοτε και τα ο ποιήματα, θα συμπλήρωνα εγώ).

Υπήρξαν φορές που, διαβάζοντας τα ποιήματά της, «άκουγα» άλλους ποιητές να μιλούν από μέσα, μπορούσα να τους ψηλαφίσω, να τους αγγίξω σχεδόν: Ελύτη, Λειβαδίτη, Δημουλά… πράγμα που, κατά την ταπεινή μου άποψη, δεν είναι προσόν για μια ποιητική συλλογή, ωστόσο προκαλεί μια οικεία αίσθηση.

Με την πόλη να οριοθετεί τις θεματικές και τη νοσταλγική διάθεση από το φευγαλέο της μουσικής να τις συνοδεύει, η Κυρίτση αναμετράται στον ποιητικό στίβο με πολύ καλές προοπτικές, γιατί έχει μεγάλες δυνατότητες. Εάν μάλιστα καταφέρει να απλοποιήσει τα νοήματά της και να βελτιώσει τη ροή του λόγου της, είναι βέβαιο ότι θα κερδίσει πολύ καλή θέση.

Χριστίνα Λιναρδάκη



Ακολουθούν δυο πολύ ωραία ποιήματα της συλλογής:

LULLABY

Σε διηγούμαι για να σ’ αρχίσω απ’ την αρχή
απ’ την ευκτική της γέννησης
κι αρχίζει η κλωστή να στάζει ιστορίες
από τις μέρες που με θυμάται
το παιδί μέσα μου.
από κείνη την αποθήκη
της εποχής της πρώτης
τη μικρή γεωγραφία
του μυστικού μας
τότε
που μαζεύαμε τα ξύλινα
αλογάκια
για να’ χουν στρατό
τα όνειρά μας
να κυνηγούν το υλικό της αυγής
πέρα απ’ τις πόρτες.
Σε διηγούμαι από κείνο το γιατί
που εξερευνούσε τον κόσμο
τον έσκαβε τον πλάταινε
τον φύτευε μέσα μας
σύρριζα στην ευαισθησία μας.
Σε διηγούμαι απ’ το τρέξιμό σου
στις κατηφόρες του Μάρτη
εκεί που βοηθούσε ο άνεμος
το ποδηλατάκι
κι ανυψωνόταν πάνω στο χαρμόσυνο
έξω απ’ την περίμετρο του χρόνου
(όμορφο που κάνει τον κόσμο
τώρα που το θυμάμαι).
Σε διηγούμαι απ’ τη νιότη της ανάγκης
απ’ το «όταν μεγαλώσω εγώ θα γίνω…»
και πριν κοιμηθώ σκύβω πάνω
στο σώμα του ύπνου σου
στην αφρούρητη ανάσα του στήθους
για να ξαγρυπνήσω τη φλόγα
και ψάχνω να σε βρω
στο ψηλό μπλε πανί
(μες στα βουνά της νύστας ωκεάνιο το δείλι)
κι είσαι εκεί για να δίνεις
μια κλοτσιά φως
στη χρωματομόνωση
και να λες
«άντε πάμε να παίξουμε, σήκω…»

Απάντηση της ανατολής
Η ευωδιά του ήλιου



ΛΕΥΚΟ ΝΤΙΒΑΝΙ

Η αρχή του περιττού
Αντιμιλά στο
Απέριττο

Αβασάνιστοι γκρεμοί
Ομολογήστε τη γνώση σας
Πώς σπέρνει ο ήλιος φως στην πέτρα
Ο θάνατος πώς εργάζεται

Μικροί είναι οι δρόμοι
Μοιάζουν οι μέρες μεγάλες, οι έχθρες
Καλοσυνάτες
Ανεξερεύνητες
Το χιόνι πυκνό κάνει τα δέντρα σπουδαία

Όπως καθετί που πάντα μας διαφεύγει

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου