Παρασκευή, 27 Σεπτεμβρίου 2013

Breaking Bad: Ozymandias, του Percy Shelley



Πριν δύο εβδομάδες παρακολούθησα ένα επεισόδιο του Breaking Bad, μιας τηλεοπτικής σειράς που έχει αφήσει πλέον εποχή. 

Το επεισόδιο ήταν το τρίτο πριν το τέλος και παρουσίασε ξεκάθαρα και εμπεριστατωμένα την πτώση ενός ανθρώπου στο «κακό» και ταυτόχρονα την πάλη του για να ξεφύγει από αυτό. Ήταν το αποκορύφωμα μιας συναισθηματικής χιονοστιβάδας που σοκάρει με τη χειρουργική της προσήλωση σε κλασικά, μεν, μοτίβα του αντιήρωα, αλλά τόσο σπάνια αναλυμένα σε βάθος.

Αυτό που μου έκανε επίσης εντύπωση ήταν ο τίτλος του επεισοδίου, “Ozymandias”, που για όσους δεν γνωρίζουν είναι ο τίτλος του διάσημου ποιήματος του μεγάλου Άγγλου ρομαντικού, Percy Shelley, το οποίο και παραθέτω:

I met a traveller from an antique land
Who said: "Two vast and trunkless legs of stone
Stand in the desert. Near them on the sand,
Half sunk, a shattered visage lies, whose frown
And wrinkled lip and sneer of cold command
Tell that its sculptor well those passions read
Which yet survive, stamped on these lifeless things,
The hand that mocked them and the heart that fed.
And on the pedestal these words appear:
`My name is Ozymandias, King of Kings:
Look on my works, ye mighty, and despair!'
Nothing beside remains. Round the decay
Of that colossal wreck, boundless and bare,
The lone and level sands stretch far away".

To ποίημα του Shelley, που είναι ένας ύμνος στην παροδικότητα των ηγεμόνων και των αυτοκρατοριών και ταυτόχρονα μια αλληγορία, στην ουσία, στην ασημαντότητα που βαραίνει την ανθρώπινη ματαιοδοξία, έχει χρησιμοποιηθεί συχνά και σε άλλες μορφές τέχνης αλλά και σε πολιτιστικά γεγονότα. 

Εντούτοις, η χρήση του ως τίτλος για το συγκεκριμένο επεισόδιο του Breaking Bad δηλώνει απερίφραστα και το πόσο δυνατή και μοντέρνα παραμένει η συμπυκνωτική λειτουργία της ποίησης, η κατεξοχήν αρετή που διαθέτει για τη διαμόρφωση της ανθρώπινης συνείδησης. 

Μέσα σε μία μόνο λέξη, τον τίτλο του ποιήματος, πέντε σεζόν τηλεοπτικής σειράς έγιναν δέκα γράμματα, 14 στίχοι. Το νόημά τους πέρασε αυτούσιο, το δράμα του πρωταγωνιστή αλλά και όσων έχουν υποφέρει από τα έργα του αποτυπώθηκε μεμιάς, όπως και το κέρδος του, που δεν είναι παρά μία πρώτη θέση στο καταστροφικό και πολύχρωμο ντόμινο μιας αλληλουχίας παρανοϊκών επιλογών. 

Αυτή η σπουδή πολύπλοκων και ενίοτε γραφικών χαρακτήρων στη σειρά έχει, φυσικά, το νόημά της, που δεν βρίσκεται μακριά από την ψυχαγωγία. Αναμφίβολα αν ολόκληρη η τηλεοπτική σειρά αποτελούνταν  από ένα και μόνο επεισόδιο, με τίτλο «Ozymandias», δεν θα σήμαινε τίποτε και δεν θα κατάφερνε τίποτε. Ούτως ή άλλως μιλάμε για τηλεόραση και όχι ένα ποίημα: σκοπός της είναι η αργοπορία. 

Παρόλα αυτά δεν μπόρεσα να μη σκεφτώ, έστω και λίγο, έναν μικρό παραλληλισμό. Πώς γίνεται, δηλαδή, ένα ποίημα δεκατεσσάρων στίχων να περικλείει τόσο μεστά το νόημα μιας τηλεοπτικής σειράς που έχει διαρκέσει για πέντε χρόνια;

Θα μου πείτε, αυτή είναι και η δύναμη της ποίησης, αυτή η περιεκτικότητα που κόβει δρόμο, στρίβει γωνίες και παίρνει διαδρομές για να φτάσει με τον πιο εξόφθαλμο τρόπο στην αμεσότητα μίας σοφίας. 

Ζαβολιά, με άλλα λόγια, όμως δίχως να θυσιάζει ούτε δράμι ανθρώπινης γνώσης ή κατάκτησης.

Τι ωραίο, όμως, και τι λυπηρό, ταυτόχρονα, φορέας αυτής της δύναμης να είναι συχνά κάτι άλλο, στην προκειμένη περίπτωση μια τηλεοπτική σειρά, και όχι η σύγχρονη ποίησή μας.

Ο Walter White, ο τραγικός ήρωας του Breaking Bad, δεν θα μπορούσε να οριστεί καλύτερα από το ακόλουθο δίστιχο:

`My name is Ozymandias, King of Kings:
Look on my works, ye mighty, and despair!'

Και αυτή η ποίηση, αγαπητοί φίλοι, είναι αυτό που λέμε "καλή τηλεόραση". 
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               Ηλίας Θ. Παππάς


                                                                                                                                      

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου