Παρασκευή, 6 Σεπτεμβρίου 2013

διαβάσαμε... για την κατάργηση του Κρατικού Βραβείου Πρωτοεμφανιζόμενου Λογοτέχνη

Το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού στην Κύπρο κατήργησε από φέτος το Βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα από τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας. Χωρίς να δοθεί κάποια επίσημη πειστική εξήγηση, ακούστηκαν φήμες ότι υπήρχαν «δυσκολίες» στην κατάταξη των συγγραφέων και έτσι προτιμήθηκε να καταργηθεί ολότελα η κατηγορία – με τη λογική του «πονάει χέρι, κόβει χέρι» όπως σχολιάζει το «Άνευ».


Το «Άνευ» λοιπόν φιλοξενεί στο τελευταίο του τεύχος (Νο. 48, καλοκαίρι 2013) απόψεις βραβευμένων λογοτεχνών για την εν λόγω κατάργηση. Σταχυολογούμε:

«Νομίζω πως η κακοδαιμονία γύρω από τα λογοτεχνικά μας πράγματα ξεκινά από το γεγονός ότι ως παιδεία και ως κοινωνία αποτύχαμε παταγωδώς ν α εμπεδώσουμε τη λογοτεχνία ως αξία στους νέους μας. (…) …η πρόσφατη απόφαση για την κατάργηση του βραβείου πρωτοεμφανιζόμενου λογοτέχνη (…) αποστερεί από τους νέους μια δυνατότητα να θέσουν τα πρώτα λογοτεχνικά τους κείμενα στη βάσανο της κριτικής και της αξιολόγησης (…) Οι νέοι μας σήμερα αναζητούν άλλη πατρίδα για να ξεδιπλώσουν τα όνειρά τους, αποκλεισμένοι από τον χώρο της εργασίας και της κοινωνικής καταξίωσης. Και δεν φτάνει αυτό! Φροντίζουμε συνεχώς να τους κλείνουμε στα μούτρα τις πόρτες, τις όποιες προσβάσεις σε ό,τι θα μπορούσε να τους δώσει την ικανοποίηση της προσφοράς και της δημιουργίας…» (Λεωνίδας Γαλάζης)

«…η σημασία ενός κρατικού βραβείου δεν είναι τόσο το χρηματικό ποσό που λαμβάνει ο βραβευθείς όσο η αναγνώριση του έργου του από μια κριτική επιτροπή ειδικών, η συνακόλουθη δυνατότητά του να γίνει γνωστότερο το έργο του στο αναγνωστικό κοινό και βεβαίως η ώθησή του για νέες λογοτεχνικές απόπειρες. Αυτά αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία και δυναμική όταν πρόκειται για ένα λογοτέχνη που παρουσιάζει το πρωτόλειό του. Ακόμα κι αν θεωρήσουμε ότι ιστορικά λίγοι από τους βραβευθέντες συνεχίζουν να διακρίνονται στο λογοτεχνικό πεδίο, είναι αυτός λόγος για τις Πολιτιστικές Υπηρεσίες να απαξιώνουν ένα τέτοιο βραβείο; Μα τζι ένας μόνον να γιωρκήσει στους τόσους νεοεμφανιζόμενους λογοτέχνες το βραβείο επιτελεί το σκοπό του!» (Χρήστος Αργυρού)

«Τολμώ να πω, ίσως παρακινδυνευμένα, ότι το βραβείο του πρωτοεμφανιζόμενου λογοτέχνη είναι πιο σημαντικό από τα άλλα κρατικά βραβεία λογοτεχνίας, από την άποψη ότι οι λογοτέχνες που έχουν ήδη καθιερωθεί χρειάζονται την επιβράβευση λιγότερο από τους νέους στα πρώτα τους εκδοτικά βήματα. (…) τα πρωτόλεια έργα υποσχόμενων πρωτοεμφανιζομένων πρέπει οπωσδήποτε να βραβεύονται από την πολιτεία, με την προσδοκία ότι οι συγγραφείς αυτοί θα δώσουν αργότερα πιο σημαντικά έργα…» (Στέφανος Σταυρίδης)

«Με αφορμή την κατάργηση του Βραβείου Πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα, θα μπορούσε κανείς να υποψιαστεί ότι είναι εύλογο πλέον το κράτος να καταργήσει και τον ίδιο των Πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα. Άλλωστε, σε τι εξυπηρετεί να υφίσταται, αν δεν αναγνωρίζεται; (…) Θα μπορούσε βεβαίως να ληφθούν πιο ρηξικέλευθες αποφάσεις: Το κράτος να καταργήσει όλων των ειδών τους λογοτέχνες! (…) Θα ήταν μάλιστα δυνατόν, με αυτές τις «διευθετήσεις», να διεκδικήσει η Κύπρος μια θέση στο βιβλίο Γκίνες ως η μόνη χώρα στον κόσμο που δε θα έχει επισήμως αναγνωρισμένους λογοτέχνες» (Γιώργος Χριστοδουλίδης)

«Στην εποχή της αφάνειας, στα χρόνια της εκκόλαψης. Είμαι πεπεισμένη ότι σ’ αυτά τα χρόνια συντελούνται οι πιο σημαντικές συγγραφικές διεργασίες: της αιώρησης, της καταβύθισης, της θραύσης. Και όλα αυτά χωρίς καμιά βεβαιότητα για κάποιο αντίκρισμα στο τέλος της διαδρομής, καμιά εγγύηση για επιτυχή έξοδο από το κουκούλι. Το βραβείο, αν έρθει, έρχεται πολύ αργότερα. (…) Όταν ήρθε το βραβείο, στη δική μου περίπτωση, η πρώτη που το αμφισβήτησα ήμουν εγώ. Με όλο τον σεβασμό προς τα μέλη της κριτικής επιτροπής αλλά κανένα έργο δεν είναι υπεράνω κριτικής. Είχα την κρυφή ελπίδα πως θα υπήρχαν αντιδράσεις – θετική κριτική από τη μια αρνητική από την άλλη – αυτός ο γόνιμος διάλογος που κάθε φορά βαθαίνει την κατανόησή μας γύρω από τον όρο λογοτεχνία. Τίποτα από αυτά δεν συνέβη. Στη χώρα μας, στην καλύτερη περίπτωση, κάποια έντυπα, ιστοσελίδες, θα αναδημοσιεύσουν το σκεπτικό της βράβευσης. Μια παράγραφος. Αυτό είναι όλο. (…) Η πραγματική αξία όμως του θεσμού του «Κρατικού Βραβείου Πρωτοεμφανιζόμενου Λογοτέχνη» υπερβαίνει παρασάγγης το μεμονωμένο αθροιστικό όφελος του βραβείου. Ο θεσμός αυτός αποτελεί την έμπρακτη απόδειξη – τη μόνη δυστυχώς στη χώρα μας – πως η πολιτεία, αυτό το αφηρημένο ιδεώδες, έχει τα μάτια στραμμένα προς τα χρόνια της εκκόλαψης…» (Λουΐζα Παπαλοΐζου)

«Η λογοτεχνική φρεσκάδα του τόπου μας σίγουρα θρήνησε ακούγοντας αυτή την απόφαση, το κράτησε όμως για μια ακόμη φορά για τον εαυτό της.» (Μαρία Α. Ιωάννου)


Όσο «στημένα», «αδιαφανή» ή ο,τιδήποτε άλλο μπορεί κανείς να χαρακτηρίσει τα κρατικά βραβεία σε Ελλάδα και Κύπρο, συνιστούν έναν θεσμό που, ιδίως στην περίπτωση των πρωτοεμφανιζόμενων λογοτεχνών, δίνει μια σπίθα, ένα κίνητρο. Πόσο σημαντικό είναι ένα κίνητρο; Στη σύγχρονη εποχή της απαισιοδοξίας, της μαυρίλας και της γενικής κατήφειας, πολύ. Το στίγμαΛόγου συμπαραστέκεται στους νέους Κύπριους ποιητές και συγγραφείς που κάποιοι υπεύθυνοι, προφασιζόμενοι δυσκολίες κατάταξης, δεν βρίσκουν λόγο να συνεχίσουν να στηρίζουν…

2 σχόλια:

  1. Πολύ ωραίο μπλογκ. Πραγματικά διαερωτάται κανείς. Αν ήταν το οικονομικό να το καταλάβω -που και πάλι θα μπορούσαν όπως είπες να δώσουν μόνο βραβείο- αλλά αυτό το δεν μπορούν να αποφασίσουν είναι τουλάχιστον γελοίο.

    Γνωρίζετε και πότε θα βγουν τα αποτελέσματα για τα υπόλοιπα βραβεία;
    Ευχαριστώ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ευχαριστούμε. :) Δεν γνωρίζω τι θα γίνει με τα υπόλοιπα βραβεία, αλλά δεν νομίζω ότι πρόκειται να καταργηθούν, τουλάχιστον όχι τώρα σύντομα...

    ΑπάντησηΔιαγραφή