Πέμπτη, 6 Ιουνίου 2013

Τσαλαπάτης και Μπογδάνος - η λεπτή γραμμή ανάμεσα

Μετά την απονομή των κρατικών βραβείων λογοτεχνίας πριν από μερικές μέρες, είπα να ξαναρίξω μια ματιά στα βιβλία των δύο βραβευθέντων πρωτοεμφανιζόμενων το 2011 ποιητών Θωμά Τσαλαπάτη (Το ξημέρωμα είναι σφαγή κύριε Κρακ, εκδ. Εκάτη) και Θωμά Ιωάννου (Ιπποκράτους 15, εκδ. Σαιξπηρικόν), οι οποίοι τυχαίνουν και φίλοι (μου) στο facebook. Η γνώμη μου ως αναγνώστη για τις δύο συλλογές είναι ότι πρόκειται για δύο πολύ καλές (όχι βέβαια άριστες) προσπάθειες – καθεμιά για διαφορετικούς λόγους. Κι ενώ ξεχώρισα αμέσως κάποιους στίχους του Ιωάννου («μια άρση λαθών/ολόκληρη η ζωή μας», «καπνίζουμε τον ένα φόβο/πάνω στον άλλο», «κι έγινε η αγάπη/στάχτη που τίναξε/απ' τα ρούχα του ο Θεός») και αρκετά ποιήματα με δυνατές πρωτογενείς ιδέες αλλά και καλή διαχείριση (π.χ. «Υπέρ αναπαύσεως των ματιών», «Καρδιές από τραπουλόχαρτα», «Ιπποκράτους 15»), προβληματίστηκα με την έλλειψη φόρμας του Τσαλαπάτη, όμως λάτρεψα το πώς διαχειρίζεται τον λόγο και η αίσθηση που μου έμεινε μετά την ανάγνωση της συλλογής ήταν πολύ καλή. Αν έβαζα δηλαδή τις δύο συλλογές στον ζυγό και με απασχολούσε μόνο η αίσθηση, αυτός θα έκλινε υπέρ του Τσαλαπάτη. Από την άλλη, ποτέ δεν θα βράβευα μια ποιητική συλλογή με παντελή έλλειψη φόρμας.

Όπως και να ‘χει, γκούγκλισα [sic] «Θωμάς Τσαλαπάτης» για να δω τι λέει ο κόσμος τώρα, μετά τη βράβευση (υπάρχουν πάντα κι οι ασκοί του Αιόλου, να μην το ξεχνάμε, και ποιος μας σώζει τώρα από όλους αυτούς τους «ποιητές» που θα θελήσουν να ακολουθήσουν το παράδειγμά του και θα βρουν το πάτημα για να καταρρίψουν ακόμη και το ύστατο προπύργιο του στίχου), αλλά όχι, το google με έβγαλε σε ένα κείμενο του Τσαλαπάτη για μια συλλογή του Κώστα Μπογδάνου, το «Ον» (ή ίσως "Οn", είναι με κεφαλαία).

Πρέπει να ζω σε άλλον πλανήτη για να μην έχω καταλάβει τίποτα από όλα αυτά που διαμείβονται τους τελευταίους μήνες (η τραγική έλλειψη χρόνου μου με γλιτώνει από διάφορα, δόξα Σοι). Ούτε καν τη συλλογή του Μπογδάνου δεν είχα υπόψη, πήγα λοιπόν και την αγόρασα. Και, βέβαια, τη διάβασα. Χμ! Ναι, πράγματι, κάτι δεν πηγαίνει καλά με τους «ξενοφερμένους ενδοβαλτούς» και λοιπούς άλλους τύπους που σουλατσάρουν εκεί μέσα ή με τον Νερούντα που έκλασε (εδώ ίσως κολλάει αρμονικά και το γνωστό «δεν μας χ… ρε Νταλάρα») ή το mail της bitch που δεν τον μέλει (και γιατί να μέλει κάποιον άλλον) για να αναφερθώ σε μερικά σημεία.

Ποια ήταν όμως τελικά η πρόθεση του Μπογδάνου; Γιατί αν όντως πρόθεσή του ήταν να γράψει μια «επιθετική ποίηση με τσογλανιά» όχι, δεν τα κατάφερε: έγραψε απλώς κακή ποίηση και ο Τσαλαπάτης έχει δίκιο. Αν πάλι η πρόθεσή του ήταν να καυτηριάσει τη σύγχρονη πραγματικότητα, δείχνοντάς την έτσι στραβή όπως είναι, χωρίς να παρεμβάλει το φίλτρο της γνώμης του, μα απλά εκφράζοντάς την, τότε το έκανε καλά (γιατί από στραβομάρα και λόγο ασυνάρτητο, όπως η εποχή μας, είναι γεμάτη η συλλογή) και ο Τσαλαπάτης είναι θύμα πλάνης.

Από τη συλλογή αυτή καθεαυτή άκρη δεν βγαίνει. Υπάρχει ένα υποκείμενο κάτι, εγώ τουλάχιστον είδα έναν υποκείμενο σαρκασμό διάφορων θεωριών New Age, αλλά ακόμη κι αυτός χάνεται μέσα στον παραλογισμό (δεν νομίζω ότι θα μπορούσε κανείς στα σοβαρά του να τον πει υπερρεαλισμό) των στίχων. Ο οποίος είναι τόσο απόλυτος που πραγματικά αρχίζει κανείς να πιστεύει μήπως πρόκειται για εσκεμμένη προβολή της στραβομάρας της εποχής. Οπότε;

Κακοτεχνία από τον Μπογδάνο, εντάξει, αλλά και εμπάθεια από τον Τσαλαπάτη – δικαιολογημένη ίσως στον βαθμό που ο Μπογδάνος δεν είναι κάποιος άγνωστος, αλλά δημόσιο πρόσωπο που με τη στάση του εγείρει αντιδράσεις. Όπως και με την ανάμιξή του τώρα στην ποίηση (το ότι ήταν τριτοδεσμίτης και είναι απόφοιτος φιλοσοφίας από το King’s College δεν την αιτιολογεί ούτε την επιτάσσει). Αυτά τα δύο, η κακοτεχνία του ενός και η εμπάθεια του άλλου, είναι που ορίζουν τα δύο άκρα της λεπτής γραμμής ανάμεσά τους, μιας λεπτής γραμμής που, σε πολλά επίπεδα, συγκαλύπτει αποστάσεις έτη φωτός τεράστιες.

Χριστίνα Λιναρδάκη 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου