Σάββατο, 15 Ιουνίου 2013

«Οι περιπέτειες ενός τυφλού» της Ιουλίας Τολιά

«Οι περιπέτειες ενός τυφλού» της Ιουλίας Τολιά είναι η δεύτερη συλλογή με αυτή τη δομή που διαβάζω τους τελευταίους μήνες. Η άλλη ήταν «Ο λαίμαργος αυτοκράτορας και ένα ασήμαντο πουλί» της Έλσας Κορνέτη.

Και οι δύο είναι δομημένες σε σκηνές που αφηγούνται μια ολοκληρωμένη ιστορία, με αρχή, μέση και τέλος. Ειδικά «ο τυφλός» της Τολιά θα μπορούσε να είναι ένα και μόνο ποίημα. Την αίσθηση εντείνει το γεγονός ότι όλα τα επιμέρους ποιήματα είναι άτιτλα - η μετάβαση και η συνέχειά τους διασφαλίζεται με την επανάληψη ή ακόμη και την αντιγραφή στίχων από ποίημα σε ποίημα, η οποία δημιουργεί έναν εσωτερικό ρυθμό, ενώ κάποια ποιήματα ξεκινούν με τον στίχο στον οποίο σταμάτησε το προηγούμενό τους. Επαναλαμβανόμενες επίσης είναι και ορισμένες επιμέρους θεματικές.

Αυτό που μου άρεσε, λοιπόν, κατά κύριο λόγο στη συλλογή είναι ο τρόπος που η Τολιά διαχειρίζεται την  αρχική της ιδέα. Ο τυφλός είναι, φυσικά, μια κατασκευή, μια σύμβαση. Είναι ένας άνθρωπος που δεν γνωρίζει και γι’ αυτό είναι τυφλός μπροστά στις καταστάσεις. Που έρχεται αντιμέτωπος με το κενό και αναμετράται μαζί του – όπως και με τον χρόνο. Που προσπαθεί εναγωνίως να καταλάβει, να αποκρυπτογραφήσει τι του συμβαίνει, μετέχοντας του κόσμου, εκτιθέμενος και προσπαθώντας να τα φέρνει βόλτα όσο μπορεί. Την ίδια στιγμή αντιλαμβάνεται το πεπερασμένο της κατάστασής του, αλλά και της νοητικής λειτουργίας γενικότερα, γι’ αυτό τον βλέπουμε να μονολογεί πικρά: «σκέπτομαι και μολαταύτα δεν υπάρχω».

Η συλλογή είναι διάσπαρτη από άλλοτε υπόκωφα και άλλοτε πιο εύγλωττα ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο η ζωή είναι αποτέλεσμα τυχαιότητας ή επιλογών και κατά πόσο τη διέπει η λογική ή το παράλογο. Μετά από αρκετά ποιήματα που ασχολούνται κατά κύριο λόγο με το καθρέφτισμα του τυφλού στα μάτια της αγαπημένης του ή στην επιφάνεια μιας λίμνης, ο πρωταγωνιστής φαίνεται να ανακτά την όρασή του μόνο και μόνο για να διαπιστώσει έντρομος ότι μπορεί να δει τα πάντα πια, εκτός από το ίδιο το είδωλό του στον καθρέφτη, υπογραμμίζοντας έτσι τη ματαιότητα της ύπαρξης σε όλο της το μεγαλείο.

Το βιβλίο είναι, κατά τη γνώμη μου, καλό για τα στοιχεία και τις ιδέες που περιέχει. Είναι επίσης ευρηματικό όσον αφορά την κεντρική ιδέα. Ο στίχος αυτός καθαυτός όμως δεν περιέχει ιδιαίτερους μετασχηματισμούς (μεταφορές και λοιπά σχήματα λόγου), είναι κυρίως τα νοήματα που μετασχηματίζουν την πραγματικότητα του βιβλίου, την συνδέουν με την αντικειμενική και τη συμβολοποιούν.

Ακολουθούν μερικά ποιήματα από τη συλλογή:



Συμφιλιωμένος με το απρόβλεπτο.
Αλλά με την έλλειψη;
Με το Κενό;
Με το άδειο;
Ο τυφλός
θυμάται τα χρώματα.
Ξεθωριάζουν όμως
διαρκώς στη μνήμη του.
Θυμάται μια υποψία χρωμάτων.
Πού και πού
ριπές θυμού τον διαπερνούν
για την απώλεια της όρασής του.
Δεν διαρκούν πολύ.
Συμβιβάζεται με το σκοτάδι και πάλι.

*********

Ο αέρας σαν να ‘ρχεται από τις στέγες.
Να κατεβαίνει βίαια
σχηματίζοντας δίνες.
Σε μια τέτοια δίνη του μυαλού του
έχει τώρα εγκλωβιστεί.
Με μια βίαιη σύσπαση του κορμιού του
βγαίνει από της δίνης τον κώνο
κι ενάντια στον καιρό
- δυστυχώς, όχι ενάντια στον χρόνο -
ετοιμάζεται για την επιστροφή.
Πάλι διασχίζει τη γέφυρα,
πάλι μπαίνει στον κίνδυνο
να παρασυρθεί από τα νερά του ποταμού.
Πάλι τα καταφέρνει.
Αυτός
ο τόσο αδέξιος,
ο έντρομος
μπροστά σε κάθε κίνδυνο
που έρχεται από μέσα.

*********

Με πυξίδα τον μονότονο ήχο της βακτηρίας
τον έντονο ήχο του παραλόγου
επιστρέφει στο σπίτι.
Βάζει το κλειδί στην πόρτα.
Ψηλαφώντας,
πάντα ψηλαφώντας.
Ανοίγει την πόρτα.
Κάποιος κι αυτόν τον περιμένει.
Η σιωπή.
Εκκωφαντική.


Χριστίνα Λιναρδάκη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου