Κυριακή, 26 Μαΐου 2013

Νανουρίσματα, τα πρώτα ποιήματα της ζωής μας


Πριν ακόμη από τα παιδικά τραγουδάκια, η πρώτη μορφή ποίησης με την οποία ερχόμαστε σε επαφή ως παιδιά είναι τα νανουρίσματα. Το κύριο θέμα τους, φυσικά, είναι ο ύπνος του παιδιού, υπεισέρχονται όμως και άλλες θεματικές, οι οποίες παρουσιάζονται με μεγάλη ποικιλία εκφραστικών μέσων, μεταφορές, παρομοιώσεις και άλλους τρόπους προσέγγισης του φανταστικού:


Και τ’ όνειρο του ονείρου αστράκια θα χιονίσει
Σα ν’άνοιξε το φως μια λουλουδένια βρύση
Έλα, έλα μαργαριτάρι τώρα που’πεσε η σιωπή
Μες στα σπασμένα σου παιχνίδια νάνος κόκκινος θα βγει.


(από το νανούρισμα «Όνειρο τριανταφυλλί»)

Τα περισσότερα νανουρίσματα παρουσιάζουν την τρυφερή πραγματικότητα της παιδικής ηλικίας:

Κοιμήσου Σαββατόλουστο
της Κυριακής αλλαγμένο
και τη Δευτέρα στο σχολειό
σα μήλο μυρισμένο


(«Κοιμήσου Σαββατόλουστο»)


Κοιμήσου και στον ξύπνιο σου
βαριά θα βρεις ποδιά,
με μήλα με κοχύλια
και με γλυκά φιλιά
(«Κοιμήσου το παιδάκι μου»)

Υπάρχουν όμως κάποια που δεν διστάζουν να συνδιαλλαγούν και να φλερτάρουν με τη σκοτεινή πλευρά του ύπνου:

Νάνι το νερό το μαύρο. Μες στα πράσινα χορτάρια
το ψηλό τραγούδι πιάνει. Νάνι, την τριανταφυλλιά μου
που τη γης δακρυοποτίζει. Τ’ άλογό μας το καλό
τ’έχει πόδια λαβωμένα. Τραχηλιά κρουσταλλιασμένη.
τ’έχει ένα ασημένιο λάζο καρφωμένο μες στα μάτια.
Μόνο μια φορά σαν είδε τ΄αντριωμένα τα βουνά
εχλιμίντρισε κι εχάθη στα νερά τα σκοτεινά.
Αχ πού πήγες άλογό μου που δεν ήθελες να πιεις;
Άλογο της χαραυγής!


(«Νάνι το γαρύφαλλό μου»)

Σημαντικό δευτερεύον θέμα στα νανουρίσματα είναι το θέμα του γάμου του παιδιού που νανουρίζεται. Κι ενώ υπάρχουν νανουρίσματα που ο αποχωρισμός από το παιδί λόγω του επικείμενου γάμου του απορρίπτεται εξαρχής:

Νανά, νανά, νανά
Εμένα μου φέραν προξενιά (...)
Μα τους παρήγγειλα κι εγώ:
«Δεν έχει η κόρη μου καιρό
Το κορίτσι μου το άσπρο
τ’ αρραβώνιασα μ’έν’ άστρο»


(«Το κορίτσι μου το άσπρο»)

ή

Κοιμάται το παιδάκι μου
Του στείλαν αρραβώνα
Κι εγώ τ’ απολοήθηκα
Δεν το παντρεύγ’ ακόμα


(«Κοιμήσου»)

Υπάρχουν άλλα που το ενδεχόμενο ενός μελλοντικού γάμου του παιδιού προξενεί μεγάλη χαρά:

Δώστε το χορό να σύρω
Έχω κόρη να παντρέψω
Και γαμπρό να κανακέψω
Να του δώσω και προικιά
Κι ένα κόσκινο κουκιά
Να του δώσω και σεντούκια
Της χελώνας τα καβούκια


(«Σας παρακαλώ κορίτσια»)

Κράτησα για το τέλος ένα νανούρισμα του Θωμά Κοροβίνη, το «Νανούρισμα της Παναγιάς», σε εκτέλεση Ελένης Βιτάλη:


Καλή μας νύχτα!

Χριστίνα Λιναρδάκη

Σημ.: Πηγή για τα νανουρίσματα στην ανάρτηση ήταν το site: www.paidika.gr ενότητα «Παραμύθια» υπο-ενότητα «Νανουρίσματα».

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου