Δευτέρα, 29 Απριλίου 2013

Οι εκδοτικοί οίκοι σήμερα

Όσοι έχουν μείνει όρθιοι, εννοείται (αναφέρομαι βέβαια στους οίκους που εκδίδουν ποίηση). Γιατί σίγουρα δεν είναι όσοι ήταν στο παρελθόν ούτε απολαμβάνουν την αλλοτινή τους αίγλη. Δεν είναι εύκολο να καταλάβει κανείς τι φταίει για την αλγεινή οικονομική τους κατάσταση, τη στιγμή που οι περισσότεροι χρεώνουν υπέρογκα ποσά για να εκδώσουν ποιητικές συλλογές –συχνά τόσο ολιγοσέλιδες που δεν δικαιολογούν τις υψηλές χρεώσεις. Όμως η απάντηση είναι απλή: βρέθηκαν σε αυτή την κατάσταση επειδή έχουν πάψει να πραγματοποιούν πωλήσεις. Μπορεί οι «πελάτες» από την πλευρά των ποιητών να είναι αρκετοί, οι αντίστοιχοι από την πλευρά των αναγνωστών, όμως, δεν είναι, αφού –ως γνωστόν –το αναγνωστικό κοινό της ποίησης συμπεριφέρεται όπως ο δείκτης οικονομικής ανάπτυξης της χώρας, τείνει δηλ. προς το μηδέν.


Κι αφού αναγνώστες δεν υπάρχουν, τα έσοδα περιορίζονται στη μία άκρη του διαύλου επικοινωνίας που υποτίθεται πως διακονούν οι οίκοι: του διαύλου μεταξύ ποιητή και αναγνώστη, την ποιότητα του οποίου παλαιότερα εγγυούνταν μέσω της προσεκτικής επιλογής των έργων που εξέδιδαν. Δυστυχώς, η ευσυνείδητη επιλογή ποιημάτων έγινε θυσία στον βωμό της ζήτησης από την πλευρά των ποιητών: οι εκδότες υπέκυψαν στις σειρήνες των αριθμών και άρχισαν να τυπώνουν αδιακρίτως – για να απομακρύνουν διαπαντός το αναγνωστικό κοινό από την ποίηση και να χάσουν όποια έσοδα ενδεχομένως τους περίμεναν στην άλλη άκρη του διαύλου που προανέφερα.

Είναι κρίμα, γιατί οι εκδοτικοί οίκοι κανονικά υπάρχουν για να υπηρετούν όχι μόνο τους γράφοντες αλλά και τους διαβάζοντες. Το να υπηρετούν μόνο τους πρώτους και να αγνοούν το συμφέρον των δεύτερων μοιάζει λίγο με τη στρεβλή δημοκρατία που εσχάτως εφαρμόζεται από τους Ευρωπαίους εταίρους σε χώρες σαν τη δική μας ή την Κύπρο: κουρεύουν τις καταθέσεις, ληστεύουν δηλ. την κατάθεση πίστης των αναγνωστών, οδηγώντας σε ραγδαία εσωτερική υποτίμηση του ποιητικού νομίσματος – τόσο ραγδαία που τελικά η ποίηση μοιάζει να χάνει κάθε αξία.

Όχι ότι υπηρετούν ακριβώς και τους γράφοντες, βέβαια, γιατί η έλλειψη αξιολόγησης δυσαρεστεί ακόμη και τους ίδιους τους ποιητές: κανείς δεν θέλει να τον βάζουν στον ίδιο κουβά με όλους, διαμάντια και άνθρακες.Ούτε παρηγορεί, πιστεύω, το γεγονός ότι δεν είναι όλοι οι οίκοι το ίδιο ακριβοί. Ο Γαβριηλίδης είναι από τους ακριβότερους και αιτιολογεί τα υπέρογκα ποσά που χρεώνει με τη στοιχειώδη προώθηση που υπόσχεται. Οίκοι όπως ο Ηρόδοτος είναι από τους φθηνότερους, αμφίβολο όμως παραμένει το αν η αντιμετώπισή τους των ποιητικών έργων που φθάνουν στα γραφεία ή τα e-mail τους γίνεται με αμιγώς εισπρακτική διάθεση (γνωρίζω παράδειγμα οίκου, όχι τον Ηρόδοτο, που η πρώτη και μοναδική live επικοινωνία του ποιητή με τον οίκο ήταν με το Λογιστήριο) ή αν τους ενδιαφέρει καθόλου η ποιότητα του τι τυπώνουν, θα ενδιαφερθούν δηλ. για την ουσία, έστω για τα μάτια βρε παιδί μου. Λιγοστοί είναι οι οίκοι που εγγυώνται ότι τουλάχιστον θα διαβάσουν το έργο του ποιητή. Και δυστυχώς η έκδοση εκτός εμπορίου (σε απλό τυπογραφείο, χωρίς όνομα οίκου και χωρίς ISBN)  θέτει τον δημιουργό εκτός κρίσης σε διαγωνισμούς όπως αυτός για το κρατικό βραβείο ποίησης.

Έστω λοιπόν ότι ο  ποιητής μας τυπώνει σε κάποιον οίκο. Δεν πρέπει επ' ουδενί να πιστέψει ότι τελείωσαν επιτέλους τα βάσανά του. Διότι ακολουθεί η Οδύσσεια της προώθησης: το αν ο οίκος θα δώσει το βιβλίο του σε βιβλιοπωλεία και ποια (συνήθως μόνο αυτά με τα οποία έχει καταφέρει να μην παρεξηγηθεί), πού θα τοποθετηθεί το βιβλίο (σε εμφανές σημείο ή όχι, σε σημείο προβολής, σε βιτρίνα κλπ.), ανάλογα με το ποσόν που είναι διατεθειμένος να καταβάλει ο ποιητής (σαν να μην του έφτανε του έρμου το μπουγιουρντί της έκδοσης), αν θα γίνει παρουσίαση του βιβλίου και ποιος θα διατηρήσει το δικαίωμα της είσπραξης των πωλήσεων τη βραδιά της παρουσίασης, κλπ. κλπ.

Δεν είναι, τελικά, απίστευτα κουραστικό, αν όχι υποτιμητικό, να εκδίδει κανείς τη δουλειά του υπό τέτοιους όρους; Μερικές φορές ειλικρινά αναρωτιέμαι.

Χριστίνα Λιναρδάκη

9 σχόλια:

  1. Πολύ τολμηρό και καλογραμμένο κείμενο, μπράβο σας!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΥΠΕΡΟΧΟ ΑΡΘΡΟ ΣΑΣ!

    ΛΥΣΕΙΣ ΟΜΩΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Έτσι ακριβώς είναι τα πράγματα και όχι μόνο στο χώρο της ποίησης αλλά και της πεζογραφίας.Η κοινωνία δεν καταρρέει μόνο από τους οικονομικούς δείκτες. Καταρρέει από όλα και οι ενδιαφερόμενοι δεν δείχνουν καθόλου να αντιλαμβάνονται το μερίδιο της ευθύνης και της συμμετοχής τους, απλά κλαίνε και οδύρονται για τις χρεοκοπίες των εκδοτικών οίκων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Σε διαβάζω με ενδιαφέρον και με εκτίμηση για την έγνοια σου για τους ποιητές και το έργο τους . Έβαλες ξανά σήμερα τον δάκτυλο επί των τύπων των ήλων τους όμως αυτοί είναι ακόμα και θα παραμείνουν στον σταυρό !

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ευχαριστώ για τα θετικά σας σχόλια. Λύσεις δεν διαφαίνονται δυστυχώς, αν και υπάρχουν ή μάλλον υπάρχει μία: η αντικειμενική (στο μέτρο του δυνατού φυσικά) αξιολόγηση - αυτή η καταραμένη λέξη που αποφεύγουμε όλοι στη μικρή πλην τίμια χώρα μας. Ωστόσο, θα ήταν πολύ χρονοβόρο να γυρίσει τούμπα το πράγμα - θα χρεοκοπούσαν και όσοι οίκοι έχουν μείνει όρθιοι, γι' αυτό είπα ότι λύσεις δεν διαφαίνονται... Μέρες που είναι, βέβαια, ελπίζουμε πάντα σε μία Ανάσταση...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Συμφωνώ με το άρθρο σας. Έτσι ακριβώς είναι τα πράγματα. Οι εκδότες πια δεν επενδύουν στους αληθινούς ποιητές, αλλά στην ανάγκη και ίσως στον (αδικαιολόγητο) ναρκισσισμό κάποιων. Για να το πω ψυχρά, επενδύουν στα ψώνια. Η αγορά έχει κατακλυστεί από αυτό που νομίζουν πως είναι ποίηση. Τα αποτελέσματα γνωστά. Τι θα γίνει λοιπόν? Προσωπικά έχω να προτείνω λύση. Τα ποιήματα, λόγω της μικρής τους έκτασης σε αντίθεση με την πεζογραφία, έχουν βρει τελευταία κι έναν άλλον δρόμο διακίνησης, που δεν είναι άλλος από το διαδίκτυο. Και η αλήθεια είναι πως μέσα από το διαδίκτυο κοντά δέκα χρόνια τώρα, έχει γραφεί ήδη μια μικρή ή μεγάλη ιστορία και έχουν αναδυθεί ήδη άξιοι ποιητές. Για έναν σοβαρό εκδοτικό οίκο λοιπόν που θέλει να ασχοληθεί ουσιαστικά με την ποιότητα, δεν έχει παρά να παρακολουθεί τα γενόμενα στο διαδίκτυο που μπορεί πια να λειτουργήσει σαν ένας προθάλαμος, σαν ένα ικανό φίλτρο και να προχωρήσει ανάλογα. Δε χάθηκε η ποίηση. Απλά αυτοί που πραγματικά την αγαπούν πρέπει να ψάξουν να την βρουν...
    Ευχαριστώ για την φιλοξενία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Αγαπητέ George Pirgaris, ίσως να ήταν λύση, αν δεν ήταν τόσα πολλά τα μπλογκς. Ξέρετε πόσα μπλογκς για την ποίηση έχω υπόψη μου προσωπικά; Πάνω από 50. Και συνεχώς ανακαλύπτω κι άλλα. Ελάχιστα είναι πραγματικά αξιόλογα, όπως πχ το apostaktirio. Επίσης, δεν έχω υπόψη μου κανέναν ποιητή που να αναδείχθηκε μέσα από το διαδίκτυο. Ο μόνος ποιητής, απ' όσο γνωρίζω, που εκδίδει μόνο ψηφιακά και είναι γνωστός είναι ο Θοδωρής Βοριάς. Μπορεί να κάνω και λάθος βέβαια, αλλά πραγματικά δεν έχω υπόψη μου άλλους... Ίσως πάλι να μην κατάλαβα καλά τι εννοείτε και να θέλατε να διευκρινίσετε περαιτέρω.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Το κείμενο αυτό βάζει τα πράγματα στην θέση τους ως έχουν. Οι "εκδόται" κατέστρεψαν και τον χώρο και την τσέπη τους και εμάς τους συγγραφείς, εκδίδοντας οτι τους τυχαίνει προκειμένου να εισπράξουν χρήμα. Αντιμετωπίζοντας την κατάσταση κοντόφθαλμα είδαν το δέντρο αλλά οχι το δάσος (των συνεπειών και των προβλημάτων). Απο την άλλη μεριά έδιωξαν όλο τον κόσμο εκδίδοντας σαβούρες, με αποτέλεσμα και η καλή ποίηση να χάνεται στα αζήτητα διότι ο κόσμος έχει χάσει πλέον την εμπιστοσύνη του. Δεν έχει χάσει όμως μόνο φοβούμαι αυτήν, αλλά και το γενικότερο αισθητήριο του περί τέχνης και αυτό είναι το πολύ πιο σοβαρό στην υπόθεση που προσπαθούμε να προσεγγίσουμε. Σε μια χώρα που κυνηγάει το καλό βιβλίο γενικώς, σε μια χώρα με πνευματική ανεπάρκεια εξαιτίας της οποίας δημιουργήθηκε η κορυφή του παγόβουνου οικονομική κρίση, με "δανεικά και χωρίς ιδανικά" όπως γράφω πάντα στα δικά μου κείμενα, λύσεις δεν υπάρχουν. Δυστυχώς το πρόβλημα σε αυτόν τον τόπο είναι πρόβλημα ΝΟΟΤΡΟΠΙΩΝ. Παρά ταύτα επιμένουμε, υπομένουμε και ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ μέσα στο χώρο, διότι αν ένας εντάξει φύγει, αίφνης παραδίδει την θέση του σε κάποιον απατεώνα, αδαή, ανίκανο πνευματικά. Εύγε για το κείμενο. Και κάτι τελευταίο το οποίο μπορεί να συμβαίνει διότι το κείμενο αυτό είναι του 2013. Απο όσο ξέρω το να πάρεις ISBN είναι πλέον δωρεάν απο την εθνική βιβλιοθήκη, μάλιστα στο πρώτο μου βιβλίο οι υπάλληλοι εκεί απόρησαν γιατι είχα έρθει εγώ ο ίδιος και οχι ο εκδότης (την απάντηση που τους έδωσα την υποθέτετε όλοι). Αυτό που δεν ξέρω είναι εάν θα πρέπει να έχεις κάνει έναρξη στην εφορία ως εκδότης για να ισχύει το "δωρεάν" ή αν μπορείς και σύ ως απλός θνητός να το πάρεις, για τα δικά σου βιβλία πλέον (2017). Αν ισχύει το πρώτο μιλάμε για ακόμα μια εκμετάλλευση ακόμα του πόθου σου * ας το θέσω έτσι διότι εγώ έτσι το βλέπω, να επικοινωνήσεις το μήνυμα σου στο πλατύ κοινό. Όποιος γνωρίζει τι συμβαίνει ας διευκρινήσει. Στο νέο μου δεύτερο βιβλίο, μια ακόμη ποιητική συλλογή, θα κοιτάξω να προσέξω καλύτερα διότι πρέπει να είμαι και ο μοναδικός που παρά του οτι παρουσίασα το βιβλίο με δικές μου πρωτοβουλίες σε πνευματικά κέντρα τρείς φορές, ο εκδότης μου ήταν ΑΠΩΝ ! Καλή δύναμη σε όλους και να συνεχίσετε να γράφετε μέσα σε τούτον εδώ τον κήπο με τα αγριόχορτα, σε έναν αφρόντιστο κήπο υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη για όμορφα άνθη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Ευχαριστούμε για τα καλά σας λόγια. Έχω την εντύπωση πως δεν μπορεί ένας "απλός θνητός", όπως το θέτετε, να πάρει ISBN - είναι μια διαδικασία που πρέπει να γίνει υποχρεωτικά μέσω εκδοτικού οίκου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή