Πέμπτη, 21 Μαρτίου 2013

Παγκόσμια ημέρα ποίησης: To τίποτα και τα πάντα

Α, σήμερα θα διαβάσετε ένα σωρό κλισέ. 

Από το "κάθε ημέρα είναι ημέρα ποίησης" μέχρι "η ποίηση μας φέρνει κοντά σήμερα" ή "η ποίηση γεφυρώνει τα χάσματα της ψυχής" ή "η ποίηση είναι έρωτας" και ένα σωρό βλακείες που σκαρφιζόμαστε, πότε για να νιώσουμε σημαντικοί και πότε συμμέτοχοι, και πότε απλά για να πάρουμε μερικά like στο facebook, δέσμιοι μιας λανθάνουσας ματαιοδοξίας. 

"Βλακείες", θέλω να πω, μην με παρεξηγήσετε. Ονομάστε τις "κλισέ", κλισέ που ξέρουμε να τα προφέρουμε αλλά σπάνια να τα κατανοούμε. Το πρόβλημα, βέβαια, που θίγω, δεν αφορά σε οποιαδήποτε ποιητική κριτική, ποιος άλλωστε αντέχει την αλήθεια για τον εαυτό του;  

Κείνο που με ενδιαφέρει είναι η σημασία της ημέρας, η σημασία δηλαδή της ποίησης, το στίγμα της, σε σχέση πάντα με την κοινωνία και τι μπορεί να προσφέρει, πώς μπορεί να ανεβάσει τον άνθρωπο, τον απλό αναγνώστη, και όχι την παρέα μας από "ποιητές", 10 εκδότες, 20 κριτικούς ή διαδικτυακούς φίλους. 

Η ποίηση, αν πρέπει να κάνει κάτι, αυτό είναι να προσπαθεί να αγγίξει και να εκφράσει όσους δεν έχουν άμεση σχέση μαζί της. Δυστυχώς αυτό σπάνια γίνεται σήμερα, μιλώντας τουλάχιστον για την Ελλάδα. 

Αυτή η στροφή της μεγαλύτερου μέρους της ποίησης μας προς το... εσώκλειστο, αυτή η ανάγκη της να εκφράσει τον εαυτό της και τον ποιητή, δίχως άλλους στόχους, ξεπερνάει τα πιο τρανταχτά κακέκτυπα της "καθαρής ποίησης". Ποίηση για την ποίηση, τους ομοτέχνους της και τους δορυφόρους τους, προς χάριν κάποιου "υψηλού" σκοπού, το καλύτερο με άλλα λόγια παραπέτασμα για την έλλειψη ποιητικής ουσίας. 

Και ναι, εξαιρέσεις στην εποχή μας υπάρχουν, και μάλιστα αρκετές. Τις ξέρετε ποιες είναι.

Αν κάτι λοιπόν πρέπει να σημαίνει η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, αυτό δεν πρέπει να είναι αναμάσημα των ίδιων κλισέ, που δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα και ξεχνιούνται την επόμενη μέρα. Αν κάτι πρέπει να σημαίνει αυτή η μέρα, κάθε φορά, είναι η αρχή ή η συνέχεια μιας προσπάθειας, για τον καθένα από εμάς, να κάνουμε την ποίηση πραγματικά παγκόσμια. Που σημαίνει: πραγματικά προσωπική. 

Σας είπα, σήμερα θα διαβάσετε ένα σωρό κλισέ. 

H.Θ. Παππάς

3 σχόλια:

  1. Ο κάθε ποιητής μέσα από την γραφή του αφήνει πετραδάκια ή κοσμήματα για να τα βρουν οι επόμενοι, ένα κομμάτι πρόσθεσης στον ποιητικό θησαυρό ή παλμούς που σβήνουν με το πέρασμα του χρόνου. Από ποιήματα «πεφτάστρα» έως υπογραφές στην αιωνιότητα των γραπτών. Ο Λεονάρντο , εκείνος που έθεσε στην «Πραγματεία» του για την τέχνη τόσους κανόνες , έλεγε: «Αν στη δουλειά σου αφεθείς να οδηγηθείς από τους κανόνες , δεν θα δημιουργήσεις τίποτα το αξιόλογο». Η μεγάλη λόγια τέχνη , είναι ένα σύνολο αντιφάσεων και όπως η χελώνα βγάζει τα μέλη της μέσα από το καβούκι της , έτσι και εμείς ας είμαστε ανοιχτοί στην κάθε απελευθέρωση της πνευματικής φόρμας από αυτούς που αποτολμούν την έξοδο, με λυρική, εγκεφαλική θεματική ή όχι ,στο κόσμο των «γραπτών συγκινήσεων» Για εμένα όλοι οι ποιητές , ακόμα και οι εγκλωβισμένοι Δον Κιχώτες , σηματοδοτούν το πάθος μέσα στην γενικευμένη πλαδαρότητα της προωθούμενης ομοιομορφίας, είναι οι αναγωγείς, με τα ελάχιστα ως τα μεγάλα ταλέντα ενός μυστηριώδους πλέγματος ενστίκτου, συγκίνησης ,πάθους και αγάπης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Χωρίς να ξέρω την ακριβή πρόθεση του Ηλία Παππά όταν έγραφε το κείμενο, έχω να παρατηρήσω το εξής από τη δική μου εμπειρία: όταν ξεκινάει να μιλήσει κάποιος για την ποίηση συνήθως μιλάει σαν να πρόκειται για μια εκκλησία, για κάτι ιερό και άφατο, κάτι απροσπέλαστο στους μη μυημένους. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους έχουμε καταλήξει να μην έχει η ποίηση αναγνωστικό κοινό.

    Πώς θα μπορέσει η ποίηση να μιλήσει σε περισσότερους ανθρώπους, να συμπεριλάβει περισσότερο κόσμο; Αυτό αναρωτιέται το κείμενο του κ. Παππά και η απάντηση σ' αυτό το ερώτημα δεν είναι το να υπάρξουν περισσότεροι ποιητές που γράφουν "κλειστή", αυτοαναφορική δηλαδή ποίηση, όχι. Ούτε πιστεύω, εγώ προσωπικά, ότι συνιστά αντίσταση στην προωθούμενη ομοιομορφία η ύπαρξή τους. Από ματαιοδοξία και μόνο αναφύονται και, εντάξει, αυτό δεν θα ήταν κακό αν κατάφερνε να περάσει την ποίηση απέναντι, στο ευρύ κοινό. Αλλά δεν το καταφέρνει. Που σημαίνει ότι δεν είναι ο κατάλληλος τρόπος.

    Χρειαζόμαστε εντέλει, ως φαίνεται, μια ποίηση που να μπορεί να μιλήσει στον αναγνώστη και να συνδιαλεχθεί με τη δική του εμπειρία, αντί να περιγράφει προσωπικά βιώματα που δεν ενδιαφέρουν κανένα και καταλήγουν σε κάθε είδους στερότυπο... αυτό είναι όλο.

    Την καλημέρα μου. :)
    Χριστίνα Λιναρδάκη

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Δεν μίλησα για κανόνες, ούτε για κάποια... σκλαβιά αγαπητέ κε Πάνου. Η ποίηση, κατά την ταπεινή μου γνώμη, καλό είναι πότε πότε να αγγίζει και κάποιον άλλο. Αν κλαίει ένας ποιητής, προσωπικά, δεν με απασχολεί καθόλου. Αν μου πει, όμως, μέσα από το δικό του κλάμα, κάποιες φορές, γιατί κλαίω και εγώ που τον διαβάζω, τότε έχει κάνει τη δουλειά του.

    Στην ουσία, αυτό που προσπάθησα να θίξω, χαριτολογώντας και λίγο, είναι ότι όλοι όσοι γράφουν "ποιήματα" δεν είναι "ποιητές" και ότι όλοι όσοι νομίζουν ότι είναι "ποιητές" δεν γράφουν "ποιήματα".

    Και αυτό είναι, κατά την ταπεινή μου γνώμη ξαναλέω, το βασικό πρόβλημα (σε συνδυασμό με τις εκδοτικές πρακτικές) που έχει ρίξει την σύγχρονη ελληνική ποίηση, στην πλειοψηφία της, τόσο χαμηλά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή