Δευτέρα, 18 Φεβρουαρίου 2013

"Εραστής Ειδώλων" του Χάρη Μελιτά

 Ο Χάρης Μελιτάς φαίνεται ότι παίρνει σοβαρά την ποίηση, τόσο ώστε να μπορεί κάποιες στιγμές να σατιρίζει με την άνεση ενός παντεπόπτη. Το "Εραστής Ειδώλων", η ποιητική συλλογή του που εκδόθηκε το 2009, μας προτρέπει να τον εξετάσουμε λίγο καλύτερα πριν καταπιαστούμε με την πιο πρόσφατη, την "Παράσταση Ήττας", η οποία εκδόθηκε από τον Μανδραγόρα το 2012.

Το πρώτο αίσθημα που θα λάβει κάποιος τελειώνοντας το "Εραστής Ειδώλων" είναι αυτό του ρυθμού. Η ποίηση του Μελιτά είναι δουλεμένη ρυθμικά, με έντονη προσοχή στις περίεργες χορευτικές κινήσεις των σημείων στίξης και των συλλαβών. Κάποιες φορές αυτό διαφαίνεται ως αυτοσκοπός, συνήθως όταν το ποίημα "παραπατάει", αλλά στο σύνολό της η συλλογή αποπνέει μια άδολη και ανεπιτήδευτη μουσικότητα.

Η πικρία και ο αυτοσαρκασμός, η απλή έκπληξη των ηρώων, τα μοτίβα μιας καθημερινής ζωής, ο λυρισμός και η αποξένωση είναι θέματα με τα οποία παλεύει ο "Εραστής Ειδώλων", σε μια προσπάθεια να συμφιλιωθεί μαζί τους ή να αποδεχθεί την κατάντια της ανάγκης του να υποφέρει από αυτά.

Συχνά η ποίηση του Μελιτά είναι ιδιαίτερη σκληρή και ο εγκλωβισμός, το αναίτιο, είναι τετελεσμένες καταστάσεις, οι οποίες όμως έξυπνα ισορροπούν σε ένα ενίοτε σατιρικό και ειλικρινές ύφος, δίοδο για τον αναγνώστη που δυσκολεύεται - είναι αλήθεια - κάποιες φορές να εισχωρήσει σε ορισμένα επτασφράγιστα ποιήματα του βιβλίου (δείγμα ενός ύφους και μίας γλώσσας που δεν έχει εντελώς εξημερωθεί).

Ο Μελιτάς δεν φοβάται επίσης να ανοίξει διάλογο με τους ήρωές του, να τους θέσει ερωτήσεις, να  απαντήσει ή απλά να τους δώσει υπόσταση με δύο στίχους και εισαγωγικά, ανάσα δίχως ταυτότητα. Είναι σημαντικό αυτό το χαρακτηριστικό για τον "Εραστή Ειδώλων", όχι μόνο από άποψη ρυθμού και ποικιλίας αλλά, κυρίως, επειδή αποκαλύπτει με άμεσο τρόπο την ανάγκη για επικοινωνία και απαντήσεις.

Βέβαια, εν τέλει, ο ποιητής δεν μοιάζει να χρειάζεται απαντήσεις, αφού η πίστη του για τα πράγματα δεν φαίνεται να μπορεί να αλλάξει. Με μια προσεκτικότερη ανάγνωση, όμως, καταλαβαίνει κάποιος ότι η αλλαγή δεν είναι το ζητούμενο, μόνο η οποιαδήποτε επικοινωνία, η οποία ντύνει συχνά τα ποιήματα με μια δραματικότητα που αγγίζει τα όρια της απελπισίας δίχως ποτέ όμως να γίνεται κουραστικά αναφορική.

Αναμφίβολα ο "Εραστής Ειδώλων" είναι καλή ποίηση, ποίηση με σκοπό και στόχο, που αντιπροσωπεύει αληθινά το δημιουργό της, κάτι που σπάνια συναντάμε σε μια εποχή όπου η έννοια "δημιουργός" υποφέρει από κρίση ταυτότητας.

Ακολουθούν ποιήματα από τη συλλογή.



ΠΑΡΤΙ ΓΕΝΕΘΛΙΩΝ
Σήμερα κλείνω χρόνο
μελλοθάνατος.
Δίχως αμπάρες
και ανήλιαγα κελιά
μόνο μ' αυτό το τατουάζ
που χτύπησα για σένα:
"Ο δρόμος για το Γολγοθά
περνάει απ' την αγάπη".

Σαν σήμερα στ' αστέρια
παραδόθηκες.
Τόσα στεφάνια
και ανώφελοι ψαλμοί
όμως δεν άντεξε κανείς
τα λόγια σου να ψάλει:
"Μακάρι ν' αγαπούσαμε
τα εφήμερα πιο λίγο".

Η μαύρη σοκολάτα
μόλις έφθασε.
Ώρα να βάλω
το θανάσιμο ταγκό
και με πιοτά απατηλά
να βυθιστώ στη νύχτα.
"Μόνο, σαν σβήνω το κερί,
να μου κρατάς το χέρι".

Η ΠΟΛΗ
η πόλη είναι θάλασσα
έλεγε όσο ήταν παιδί.
Τα σπίτια αραγμένα καράβια
οι δρόμοι ζώνες ατσάλινες
χαραγμένες στο διάβα του ήλιου
κι οι άνθρωποι ανταριασμένα κύματα
κυκλώνες που με σύμμαχο τον Αίολο
βράχους συντρίβουνε για το φιλί της άμμου.

Η πόλη είναι λαβύρινθος
άλλαξε το τροπάριο στα τριάντα.
Ταξίδι ανάμεσα σε μονότονα τείχη
όλο σταυρόλεξα και σταυροδρόμια
με τα σημάδια να σε αδειάζουν
στην ίδια πάντα αφετηρία
μέχρι να παίξεις με το Μινώταυρο
σε μια ζαριά το μίτο της Αριάδνης.

Η πόλη είναι στρατώνας
διαπίστωσε προς το τέλος.
Υπηρετούν τη θητεία τους οι ψυχές
ενώ τα σώματα
έχουν έξοδο κάθε Σάββατο.

Ο ΤΥΦΛΟΣ
Το Σάββατο κατέβηκα στη θάλασσα
τους ίσκιους μιας βδομάδας να ξορκίσω
τα μάτια μου ν' αγγίξουνε το άπειρο
την ώρα που τον ήλιο κομματιάζει.

Όμως ο ήλιος παραδόθηκε νωρίς
και το σπαθί του ορίζοντας ξεθώριασε στο βάθος
έτσι, που ξεγελάστηκα και τίποτα δεν είδα.

Ύστερα κάρφωσα το βλέμμα στο νερό
ν' ανακαλύψω τη γυμνόστηθη σελήνη
που άναυδη αφήνεται σε βράχων αγκαλιές
ή ψηλαφεί τα έκθαμβα, ατσάλινα καράβια.

Μα το φεγγάρι στον εξώστη δεν κρεμάστηκε
να ξεδιπλώσει τον χιτώνα του στη νύχτα
έτσι, που απελπίστηκα και τίποτα δεν είδα.

Κι είπα το κύμα ν' αγναντέψω του γιαλού
καθώς της άμμου το κορμί αναστατώνει
με την ατίθαση ανάσα των αφρών
και του νερού τα βελουδένια μονοπάτια.

Άξαφνα έκλεψε ο μπάτης την ακτή
κι άπραγο γύρισε στο πέλαγο το κύμα
έτσι, που αλαφιάστηκα και τίποτα δεν είδα.

Για μια στιγμή φαντάστηκα πως στέρεψες το φώς μου
πριν νιώσω πως στα μάτια μου μονάχα εσύ χωρούσες.


Ο ΘΕΑΤΗΣ
Ο γιος του είχε ανεβάσει πυρετό
η δόση της Δευτέρας φαγωμένη
όσο γι' αυτόν, υποδεχόταν τη βροχή
κι όπως αγνάντευε της μπάλας το χορό
αναρωτιόταν τι γυρεύει στην εξέδρα.

Ήταν περίτεχνο το γκολ, με κεφαλιά
-τα πάντα ξεκινούν απ' το κεφάλι-
υπήρξαν βέβαια δυο-τρεις αποβολές
κι αυτό το πέναλτυ που ο ρέφερι ορθώς
δεν καταλόγισε για λόγους ασφαλείας.

Η νίκη ήρθε να χαϊδέψει το κοινό
παντού το αποτέλεσμα μετράει
κάποτε ίσως τα λογάριαζε αλλιώς
μα τώρα έπρεπε να ψάξει δανεικά
και προπαντός εφημερεύον φαρμακείο.

OI ΠΕΙΡΑΤΕΣ
Αγόρασα περίστροφο· τις νύχτες
ας μην αποτολμήσουν να εισβάλουν
όχι βεβαίως ταξιδιώτες ή ληστές
αυτοί καλοδεχούμενοι, τι έχω να μου πάρουν;

Στα όνειρα ποιος έδωσε δικαίωμα
τον ύπνο μου τυφλά να διαφθείρουν;
Τι ψάχνει το αλγεινό υποσυνείδητο
κι αναμοχλεύει μέσα μου κρυφές επιθυμίες;

Τα σώματα που αγγίζω ποιος τα ρώτησε;
Εκείνοι που σκοτώνω με θυμούνται;
Ποιος μ' έχρισε αόρατο κριτή
να διειδύω στις ζωές αυτόκλητα των άλλων;

Τι τάχα προσδοκούν οι εφιάλτες μου
συνωμοσίες εξυφαίνοντας τα βράδια;
Γιατί γυρνούν οι θύμησες πυρίφλογες
στα σταυροδρόμια της ψυχής σωρεύοντας αιθάλη;

Αγόρασα περίστροφο· καρτέρι
φυλάω μη φανούν τ' απωθημένα
μα 'κείνα μασκαρεύονται σε στίχους
και ύπουλα τρυπώνουνε σαν ίσκιοι στα γραφτά μου.





Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου