Πέμπτη, 14 Φεβρουαρίου 2013

Μίλτος Σαχτούρης - Επίκαιρος, πρώτη φορά

Ο Μίλτος Σαχτούρης, ο μεγάλος μας ποιητής που γεννήθηκε το 1919 και πέθανε το 2005, είναι ένας ποιητής που δεν ακούγεται συχνά και παραμένει, παρά το σημαντικό του έργο, σχετικά... σιωπηλός.

Οι ποιητές που παρουσιάζουμε σε αυτή την κατηγορία του blog, την αποκαλούμενη "Συν τω Χρόνω", δεν παρουσιάζονται επειδή απλά θεωρούνται κλασικοί ή έστω σημαντικοί στην ιστορία της ποίησης, αλλά και επειδή έχουν τη δυνατότητα να σταθούν σαν ποιοτικές ασπίδες στη σημερινή  ποιητική πραγματικότητα. Και αυτό επειδή η ουσία του λόγου τους είναι διαχρονική.

Γι' αυτό άλλωστε και δεν μας απασχολεί να επαναλάβουμε τις βιογραφίες τους και τις αναλύσεις τους, αλλά να πούμε κάτι, κάπως, διαφορετικό, που να αγγίζει και τις τωρινές χορδές της ποίησης. Προσπαθούμε τουλάχιστον.

Η αλήθεια είναι δύσκολο να γίνει αποδεκτή, αυτό είναι γνωστό, όπως επίσης γνωστό είναι ότι και  πραγματικός, ουσιαστικός ποιητής (ας τον πούμε έτσι τώρα), δεν ονομάζεται μάλλον αυτός που γράφει καλά, αλλά αυτός που ξέρει πότε δεν γράφει καλά. Πώς παραδέχεσαι στον εαυτό σου, όμως, ότι απλά δεν είσαι άξιος;

Η περίπτωση του Σαχτούρη μοιάζει να περιλαμβάνει τέτοιες αμφιβολίες και μάχες με την ποίηση. Δημοσιεύει μετά από προτροπή του Οδυσσέα Ελύτη και συνδέεται με στενή φιλία με τον Νίκο Εγγονόπουλο, αλλά ποτέ δεν προσκολλάται στον υπερρεαλισμό. Αντιθέτως, ακολουθεί μια δική του πορεία και καταλήγει σε μια δική του έκφραση, που η λιτότητά της, ενίοτε, και η συμβολιστική της δύναμη, άλλοτε, δημιουργούν ένα κράμα που βρίθει ειλικρίνειας και ταπεινότητας.

Η μοναξιά του αλλά και η άκαμπτη αυτή ειλικρίνεια επιβεβαιώνουν την υπόγεια -αλλά απόλυτα ζωντανή- σχέση του με τον Φράντς Κάφκα, κάτι που άλλωστε είχε δηλώσει και ο ίδιος. Η ποίησή του δεν χαρίζεται σε κανέναν, ούτε στον εαυτό του, και μια ανεπίστρεπτη απόγνωση κάνει συχνά-πυκνά την εμφάνισή της. Μα, πάνω από όλα, έχει κάτι να πει, κάτι να δηλώσει, κάτι που ξεπετιέται από κάθε στίχο και είναι αδύνατο να το αρνηθεί ο αναγνώστης.

Διαβάζοντας πρόσφατα διάφορες συνεντεύξεις όπου "ποιητές" και "ποιήτριες" αναλύουν το γράψιμό τους, που "προέρχεται από το βαθύ σκοτάδι του έρωτα" και "από της μοναξιάς τη γη που λάμπει σε όσους έχουν πονέσει" (παραδείγματα παρωδίας), είναι τουλάχιστον απελπιστικό ο Σαχτούρης να δηλώνει, σε αντίστοιχη ερώτηση για την ερμηνεία της ποίησής του, ότι "εγώ δεν ξέρω πώς θα την ερμήνευα."






Ο καθρέφτης
Στη Νόρα Αναγνωστάκη
Σα γύρισε ο καθρέφτης μου


στον ουρανό

φάνηκε

ένα φεγγάρι μισοφαγωμένο

από τα κόκκινα μυρμήγκια
της φωτιάς
κι ένα κεφάλι πλάι του
να καίει κι αυτό μέσα σε πύρινη
βροχή
να λάμπει το κεφάλι
να φέγγει
καθώς το έπαιρνε το έκανε κάρβουνο
η φωτιά
να ψιθυρίζει:
— Τα δέντρα καίνε φεύγουνε σαν τα μαλλιά
ο άγγελος χάνεται με καψαλισμένα
τα φτερά
κι ο πόνος
σκύλος με σπασμένο πόδι
μένει
μένει

1 σχόλιο: