Παρασκευή, 11 Ιανουαρίου 2013

"Ξερόκλαδα" του Θεοχάρη Παπαδόπουλου

Τον ποιητή Θεοχάρη Παπαδόπουλο τον γνώρισα πέρυσι, σε μια ομιλία της Ελένης Καρασαββίδου και του Λουκά Θεοχαρόπουλου για την τουρκική λογοτεχνία στο Καφέ Όπερα. Είχε την καλοσύνη τότε να μου χαρίσει την πιο πρόσφατη ποιητική του συλλογή, Ξερόκλαδα, την οποία διάβασα με γνήσια ανακούφιση.

Ο ποιητικός λόγος στα Ξερόκλαδα είναι, πιστεύω, άριστος. Δεν έχει τίποτε το περιττό. Οι στίχοι είναι τόσο ευθείς και ξεκάθαροι όσο μια ίνα φωτός: ξεκινούν από μια απλή εικόνα και φθάνουν στο απρόσμενο. Με το να είναι έτσι απλός, ο ποιητικός λόγος γίνεται σπουδαίος. Τα ποιήματα καθορίζονται από την ωριμότητα ενός μοναχικού ανθρώπου που έχει περάσει πολύ χρόνο ενδοσκοπούμενος ή που η πραγματικότητα τού είναι τόσο διάφανη όσο ένα κομμάτι γυαλί – ή μάλλον καθρέφτης, αφού ο ποιητής βλέπει, όπου κοιτάζει, τον εαυτό του να καθρεφτίζεται στον κόσμο γύρω ή, αντίστροφα, τον κόσμο γύρω να καθρεφτίζεται αέναα στον εαυτό του. Η ερήμωση, η μοναξιά και ο εσωτερικός πόνος γίνονται τα μέσα με τα οποία ο άνθρωπος στα ποιήματα πλησιάζει το θεϊκό και μεταμορφώνεται τελικά σε πραγματικό ήρωα, έναν ήρωα της καθημερινότητας που παλεύει να μείνει ελεύθερος και αλώβητος, ενόσω προσπαθεί να κατανοήσει όσα του συμβαίνουν και, μέσα από αυτά, την ίδια τη ζωή (πρβλ. π.χ. το ποίημα «Γύμνια»). Η φόρμα είναι σύντομη, η ποιητική έκταση μικρή, το εφέ ακαριαίο.




Τους στίχους διαπερνά ένα επώδυνο αίτημα για συντροφικότητα καθώς και μια διακριτική ερωτική διάθεση που είναι δοσμένη με αφοπλιστική ειλικρίνεια και γι’ αυτό συγκινεί (όπως στο «Άγαλμα» και την «Πρόσκληση»). Ο μικρόκοσμος ενός δωματίου, ένα παράθυρο, ένα κουτί από τσιγάρα, ένα τασάκι, λίγα ξερόκλαδα, πράγματα απλά και καθημερινά που καθένας μας θα προσπερνούσε, αν δεν τα φώτιζε ο μεγεθυντικός φακός μιας καλής ποίησης που μας κάνει να εμπιστευόμαστε τον ποιητή και να τον αφήνουμε να μας ταξιδεύει, λαμβάνουν επική διάσταση μέσα στην κατά τα άλλα λιτή, ασκητική σχεδόν, πραγματικότητα του ποιητικού τους κόσμου (όπως στο «Κομοδίνο»).


Αφοπλιστικά ειλικρινής, δονούμενος από λεπτά αισθήματα, ο Θεοχάρης Παπαδόπουλος δεν βρίσκει την ανάγκη να καταφύγει σε περίπλοκα λεκτικά σχήματα, πυροτεχνήματα, ακροβασίες ή εκπλήξεις. Κι όμως, κάθε ποίημα κρύβει μια μοναδική έκπληξη, ένα απόσταγμα σοφίας που σε τίποτα δεν μιμείται την αφοριστική διάθεση και δόξα γνωστών αγαπημένων ποιητών του παρελθόντος, αλλά αντίθετα αποτελεί έναν παντελώς νέο, κατάδικό του τρόπο να αρθρώσει την αλήθεια (πρβλ. το ποίημα «Η σφαίρα»).

Ο Κώστας Βαλέτας έγραψε ότι μέσα από το έργο του Θ. Παπαδόπουλου φαίνεται πως η ποίηση αποτελεί γι’ αυτόν πρωτίστως ανάγκη και όχι παροδική ενασχόληση, ο Γιώργος Παναγουλόπουλος πως μέσα σε λίγες λέξεις κατορθώνει ν’ αναδύεται ο σπαραγμός του, τ’ όνειρό του, η θλίψη του που σε υποβάλλει και σε αφήνει αιχμάλωτο στη δική του μαγεία, ο Γιάννης Καραβίδας ότι ο πόνος του μετουσιώνεται σε μια ποίηση που λυτρώνει και ο Δημήτρης Καραμβάλης πως σε κάθε του συλλογή είναι πρωτότυπος και μη επαναλαμβανόμενος. Όλα αυτά, σε συνδυασμό με τα δείγματα γραφής του, δημιουργούν πολλές και μεγάλες προσδοκίες για τον Θεοχάρη Παπαδόπουλο, ο οποίος έχει ήδη πέντε συλλογές στο ενεργητικό του (Τα παράταιρα – 1997, Κραυγές – εκδ. Ιωλκός 2009, Ερείπια – εκδ. Ρέω 2010, Πρόσωπα γνωστά – εκδ. Ρέω 2011, Ξερόκλαδα – εκδ. Ρέω 2012). Ελπίζουμε να μην τις διαψεύσει.

Χ.Λ.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου